Με µικρά φράγµατα, τα οποία θα συµβάλλουν στον τεχνητό εµπλουτισµό των υπόγειων νερών και παράλληλα θα παράγουν υδροηλεκτρική ενέργεια, µπορεί να µπει φρένο στην ανησυχητική µείωση των υδατικών πόρων στη λεκάνη του Ανθεµούντα. Η συγκεκριµένη περιοχή αποτέλεσε αντικείµενο µελέτης και διαπιστώθηκε ότι ένα δίκτυο από µικρά φράγµατα θα µπορούσε να αντιστρέψει το πρόβληµα µέσα στα επόµενα χρόνια.
Τα πέντε φράγµατα που ήδη υπάρχουν µαζί µε άλλα εννιά, που προτείνεται να κατασκευαστούν, θα οδηγήσουν σε σταδιακό εµπλουτισµό των αποθεµάτων στην ευρύτερη περιοχή του Ανθεµούντα, όπου τα τελευταία 40 χρόνια η στάθµη του υπόγειου νερού έχει πέσει κατά 20 µέτρα!
Τα στοιχεία συγκεντρώθηκαν στο πλαίσιο ερευνητικού έργου, που χρηµατοδοτήθηκε από το Ελληνικό Ίδρυµα Έρευνας & Καινοτοµίας. Μάλιστα, στην έρευνα συµµετείχαν συνολικά 5 πανεπιστηµιακά ιδρύµατα από την Ελλάδα και το εξωτερικό. Πρόκειται για το ΑΠΘ µε επικεφαλής τον επίκουρο καθηγητή Υδρογεωλογίας – ∆ιαχείρισης Υδατικών Πόρων ∆ρ Νεραντζή Καζάκη, το ∆ηµοκρίτειο Πανεπιστήµιο και το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, καθώς για δύο ιδρύµατα από την Ιταλία και το Λιχτενστάιν. Επίσης, εκτός από τη λεκάνη του Ανθεµούντα µελετήθηκαν η λεκάνη του Μαραθώνα, η λεκάνη Μουρικίου στην Πτολεµαΐδα και µία περιοχή της Ιταλίας.
Τα 5 + 9 φράγµατα
Στην ευρύτερη περιοχή της λεκάνης του Ανθεµούντα και στο παράκτιο τµήµα µέχρι την Καλλικράτεια υπάρχουν σήµερα πέντε φράγµατα, τα οποία χαρακτηρίζονται ως µικρά. Πρόκειται για τα φράγµατα Θέρµης, Τριαδίου, Βασιλικών, Κάτω Σχολαρίου και Λακκώµατος.
«Μπορούµε να αξιοποιήσουµε τα µικρά υφιστάµενα φράγµατα µε ύψος έως 20 µέτρα και παράλληλα προτείνουµε την κατασκευή άλλων εννέα µικρών φραγµάτων. Αναφέρουµε αυτό το νούµερο ως το µέγιστο αριθµό φραγµάτων, αλλά είναι κάτι που χρήζει περαιτέρω διερεύνησης», εξηγεί ο επίκουρος καθηγητής Υδρογεωλογίας – ∆ιαχείρισης Υδατικών Πόρων, ∆ρ Νεραντζής Καζάκης.
Κατά τη διάρκεια της µελέτης διαπιστώθηκε υπερεκµετάλλευση από τις αυξανόµενες οικιακές και αρδευτικές ανάγκες της περιοχής σε νερό, οι οποίες καλύπτονται από πολυάριθµες γεωτρήσεις. Μάλιστα, από µετρήσεις που έχουν πραγµατοποιηθεί προκύπτει ότι από το 1980 έως και το 2023 έχουν χαθεί περίπου 130.000.000 κ.µ. νερού από τα αποθέµατα των υδροφορέων.
Αύξηση στο απόθεµα νερού & ενέργειας
Η δηµιουργία ενός δικτύου µε µικρά φράγµατα στην ευρύτερη περιοχή του Ανθεµούντα θα έχει πολλαπλά οφέλη. «Στόχος είναι να τα µετατρέψουµε σε µικρές µονάδες παραγωγής καθαρής υδροηλεκτρικής ενέργειας. Το χειµώνα που παρατηρούνται και οι περισσότερες βροχές, θα παράγεται υδροηλεκτρική ενέργεια και παράλληλα θα πραγµατοποιείται τεχνητός εµπλουτισµός του υδροφορέα. Έτσι αυτές οι ποσότητες νερού αντί να χάνονται στη θάλασσα θα εισάγονται στο υπέδαφος και µε τον τρόπο αυτό θα αναπληρώνονται τα χαµένα αποθέµατα», τονίζει ο κ. Καζάκης. Έτσι επιτυγχάνεται περιβαλλοντική αειφορία, παραγωγή ενέργειας και αντιπληµµυρική προστασία.
«Έχει παρατηρηθεί ότι λόγω της έλλειψης νερού τριπλασιάζεται το ενεργειακό κόστος της άντλησης, γιατί οι γεωτρήσεις φτάνουν σε ολοένα µεγαλύτερα βάθη. Επίσης, από τη στιγµή που θα διατηρούνται τα υπόγεια αποθέµατα νερού θα µπορούν και οι αγρότες να συνεχίζουν να καλλιεργούν τις εκτάσεις τους αντί να εγκαταλείπουν το επάγγελµα. Και µακροχρόνια θα δούµε να µειώνεται και το φαινόµενο της υφαλµύρισης. Αν χαθούν τα αποθέµατα νερού και κατά συνέπεια µειωθούν οι αγροτικές καλλιέργειες το κόστος θα είναι ανυπολόγιστο», εξηγεί χαρακτηριστικά ο επίκουρος καθηγητής.
Από την πλευρά του ο πρόεδρος του Αγροτοκτηνοτροφικού Συλλόγου Ανατολικής Θεσσαλονίκης, Κοσµάς Στεφανίδης επιβεβαιώνει πως οι αγρότες αφήνουν πλέον τις αρδευτικές καλλιέργειες γιατί τα υφάλµυρα νερά δεν µπορούν να χρησιµοποιηθούν. «Εδώ έρχεται να µας βοηθήσει η µελέτη µε τα φράγµατα, η οποία ουσιαστικά αποτελεί ένα οργανωµένο σχέδιο για το πώς µπορεί να βελτιωθεί η κατάσταση τα επόµενα χρόνια. Και είναι εξαιρετικά σηµαντικό πως πρόκειται για ένα έργο, το οποίο είναι σχετικά εύκολο να υλοποιηθεί, ενώ δεν απαιτεί χρηµατικά ποσά, που να το καθιστούν απαγορευτικό», υπογραµµίζει.
Μεγάλα διαστήµατα ξηρασίας
Παράλληλα, κατά τη διάρκεια της συγκεκριµένης έρευνας καταγράφηκαν σηµαντικά στοιχεία και για την κλιµατική αλλαγή. «Αυτό που προέκυψε ως συµπέρασµα είναι ότι πλέον, λόγω της κλιµατικής αλλαγής, εναλλάσσονται µεγάλα διαστήµατα ξηρασίας µε µεγάλα διαστήµατα υγρασίας. ∆ηλαδή, έχουµε 4 µε 5 χρόνια υγρασίας και µετά άλλα 4 µε 5 χρόνια ξηρασίας. Μάλιστα, τώρα διανύουµε µία ξηρή περίοδο και αυτό προκύπτει από επιστηµονικά δεδοµένα», τονίζει ο κ. Καζάκης.
Όπως αναφέρει ο ίδιος παλαιότερα τα διαστήµατα αυτά ήταν πολύ µικρότερα και έτσι δεν καταγράφονταν έντονα προβλήµατα. «Είχαµε, δηλαδή, ένα ξηρό έτος που το διαδεχόταν ένα υγρό έτος και αυτό συνεχιζόταν µε παρόµοιο ρυθµό», εξηγεί.
