NIKOΣ ΜΑΪΔΗΣ
Διαιτολόγος – Διατροφολόγος
Ως γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση (ΓΟΠ) ορίζεται η επαναλαμβανόμενη αναγωγή όξινων πεπτικών υγρών στον αυλό του οισοφάγου. Η συχνότητα εμφάνισης της νόσου κυμαίνεται στις αναπτυγμένες χώρες από 20-30% του πληθυσμού, ενώ στη χώρα μας 4 στους 10 Έλληνες εμφανίζει συμπτώματα γαστροοισοφαγικής παλινδρόμησης. Νεότερα δεδομένα αναφέρουν ότι τουλάχιστον το 70% του γενικού πληθυσμού μία φορά στη ζωή του θα εμφανίσει ένα επεισόδιο γαστροοισοφαγικής παλινδρόμησης.
Τι είναι η γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση;
Πιο συγκεκριμένα, η γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση είναι πάθηση του πεπτικού συστήματος που προκαλείται όταν το όξινο περιεχόμενο του στομάχου παλινδρομεί προς τον οισοφάγο. Επειδή το περιεχόμενο του στομάχου είναι όξινο (έχει χαμηλό pH), όταν παλινδρομεί προς το κατώτερο τμήμα του οισοφάγου προκαλεί χημικό έγκαυμα, που εκδηλώνεται με πόνο και αίσθημα καύσου. Άτομα που βιώνουν πάνω από 2-3 επεισόδια παλινδρόμησης εβδομαδιαίως θεωρούνται ότι πάσχουν από τη νόσο της γαστροοισοφαγικής παλινδρόμησης. Οι επαναλαμβανόμενες παλινδρομήσεις των οξέων του στομάχου έχουν ως αποτέλεσμα τη δημιουργία βλαβών στα τοιχώματα του οισοφάγου. Η χρόνια παλινδρόμηση μπορεί να δημιουργήσει από οισοφαγίτιδα και προκαρκινικές αλλοιώσεις έως και καρκίνο του οισοφάγου. Τα πιο συχνά συμπτώματα της πάθησης είναι δυσπεψία, πόνος ή καύσος χαμηλά στο θώρακα, δυσκαταποσία και τάση προς έμετο. Η ένταση των συμπτωμάτων φαίνεται να οξύνεται μετά την κατανάλωση μεγάλων και λιπαρών γευμάτων.
Διατροφή και γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση
Η διαχείριση της νόσου της γαστροοισοφαγικής παλινδρόμησης απαιτεί φαρμακευτική θεραπεία, αλλαγές στον τρόπο ζωής και, σε κάποιες προχωρημένες περιπτώσεις, μπορεί να χρειαστεί και χειρουργική αντιμετώπιση. Η αλλαγή στον τρόπο ζωής και τις διατροφικές συνήθειες του ασθενούς παίζει καταλυτικό ρόλο στη θεραπεία της γαστροοισοφαγικής παλινδρόμησης.
Δεδομένου ότι η διατροφή είναι άμεσα συνδεδεμένη με τη ΓΟΠ, αξίζει να αναφέρουμε ότι ορισμένα τρόφιμα και ποτά χαλαρώνουν τον κατώτερο οισοφαγικό σφιγκτήρα, επιτρέποντας στο στομαχικό οξύ να ανέβει στον οισοφάγο, ενώ ορισμένες τροφές αυξάνουν την παραγωγή οξέος στο στομάχι, εντείνοντας τα συμπτώματα. Ως εκ τούτου, είναι σημαντικό να υιοθετήσουμε κάποιες καθημερινές συνήθειες -τόσο σε σχέση με την καθημερινότητά μας γενικότερα, όσο και πιο συγκεκριμένα με τη διατροφή μας — οι οποίες θα μας βοηθήσουν στην αντιμετώπιση των συμπτωμάτων της ΓΟΠ.
Σε σχέση με την καθημερινότητα συνιστώνται τα ακόλουθα:
- Διακοπή του καπνίσματος.
- Ελάττωση του σωματικού βάρους, κυρίως σε παχύσαρκα άτομα.
- Αποφυγή των στενών ρούχων (σφικτές ζώνες και παντελόνια, κορσέδες κ.ά.) που αυξάνουν την ενδοκοιλιακή πίεση.
- Να αποφεύγει ο ασθενής να σηκώνει βάρη, να κάνει κοιλιακούς και να σκύβει.
- Καλό είναι να μεσολαβούν 2-3 ώρες μεταξύ του φαγητού και της κατάκλισης.
- Αποφυγή άγχους.
- Κατά την κατάκλιση, βοηθάει αν το πάνω μέρος του κρεβατιού είναι υπερυψωμένο κατά 15-20 εκ.
- Αποφυγή φαρμάκων που επιτείνουν το φαινόμενο, όπως ασπιρίνη και αντιφλεγμονώδη.
Σε ό,τι αφορά τις διατροφικές αλλαγές, θα πρέπει να αποφεύγονται τρόφιμα που ευνοούν την παλινδρόμηση, όπως:
- Γεύματα σε μεγάλες ποσότητες.
- Λιπαρές τροφές: φαγητά με βούτυρο, σάλτσες με κρέμα γάλακτος, ζαμπόν, πικάντικες σάλτσες, μαγιονέζα, κέτσαπ, μουστάρδα, λιπαρά τυριά, λάδι σε μεγάλη ποσότητα, μαργαρίνη, μπέικον, γλυκά πλούσια σε λιπαρά, γλυκά με σιρόπι (του κουταλιού, του ταψιού κ.ά.), το μέλι και οι μαρμελάδες.
- Τηγανητά (τηγανητά τυριά, μπουρεκάκια, πανέ, λουκουμάδες κ.λπ.).
- Πίτες και παράγωγά τους (κρέπες, μάφινς κ.λπ.).
- Αυγολέμονο.
- Σούπες και γενικά πολλά υγρά πριν την κατάκλιση.
- Αλκοολούχα ή αεριούχα ποτά, καφές, όξινοι χυμοί φρούτων (χυμός ντομάτας, λεμονιού, πορτοκαλιού) και μέντα.
- Σοκολάτες (καθώς περιέχουν βούτυρο πλούσιο σε λιπαρά και πολλές φορές ξηρούς καρπούς).
- Πολλά μπαχαρικά.
- Άγουρα ή ξερά φρούτα.
- Αγγούρια και καρπούζια το καλοκαίρι (περιέχουν μεγάλες ποσότητες νερού και προκαλούν ερυγές).
- Λάχανο, ραπανάκια, κάστανα, κρεμμύδια, πιπεριές και μελιτζάνες.
Τροφές που μπορούν να καταναλωθούν άφοβα είναι μεταξύ άλλων
οι ακόλουθες:
- Ζυμαρικά χωρίς πλούσιες σάλτσες.
- Πατάτες βραστές ή φούρνου.
- Λαχανικά ψητά (εκτός από τα προαναφερθέντα) με ελαφριά βινεγκρέτ.
- Κρέας άπαχο.
- Πουλερικά.
- Ψάρια (όχι τηγανητά).
- Ρύζι.
- Σαλάτες φρέσκιες με λάδι και λίγο ξύδι (ή και καθόλου – εξαρτάται από το άτομο).
- Θαλασσινά.
- Όσπρια.
- Αφεψήματα βοτάνων (εκτός τσαγιού και μέντας).
