Το χέρι με το πινέλο ακουμπά στον οδηγό (κοντάρι) για να μένει σταθερό και σιγά σιγά το πρόσωπο του Ιησού αρχίζει να αποτυπώνεται πάνω στο στοκαρισμένο ξύλο. Τα καβαλέτα έχουν ήδη στηθεί στην αίθουσα του Πολιτιστικού Κέντρου της Σουρωτής και το μάθημα αγιογραφίας, που με τόση ανυπομονησία περιμένουν όλοι, ξεκινάει.
Η αγιογραφία, πέρα από το θρησκευτικό της περιεχόμενο, αποτελεί μια μοναδική μορφή τέχνης με συγκεκριμένες τεχνικές και συμβολισμούς. Οι βασικές αρχές, η ιστορία, η προετοιμασία των χρωμάτων, η επεξεργασία του ξύλου, αλλά και οι τεχνοτροπίες διδάσκονται, μεταξύ άλλων, στα τμήματα αγιογραφίας ενηλίκων του δήμου Θέρμης, που λειτουργούν σε Βασιλικά, Σουρωτή, Νέα Ραιδεστό και Θέρμη.
Μία τέχνη που μαθαίνεται
Όπως εξηγεί η αγιογράφος και υπεύθυνη των τμημάτων αγιογραφίας σε Σουρωτή και Βασιλικά, Κατερίνα Μπατσιούδη: «Η αγιογραφία θέλει αγάπη και υπομονή. Είναι ένα είδος τέχνης, που περιέχει μέσα του τη ζωγραφική, αλλά είναι αρκετά ιδιαίτερο γιατί υπάρχει και το θρησκευτικό στοιχείο». Στα τμήματα αρχαρίων οι εκπαιδευόμενοι ξεκινάνε με αγιογραφικό σχέδιο, ενώ ένα εξίσου σημαντικό στάδιο είναι η προετοιμασία των χρωμάτων, αλλά και ο χειρισμός των πινέλων.
«Η αγιογραφία έχει κανόνες και εάν τους ακολουθείς τότε μπορείς σίγουρα να μάθεις τη συγκεκριμένη τέχνη. Επιπλέον, στην αγιογραφία όλα έχουν τη σημασία τους. Από τον τρόπο που κάθεται ένας Άγιος μέχρι τα ρούχα που φοράει και τα αντικείμενα γύρω του», αναφέρει η κ. Μπατσιούδη και συνεχίζει: «Σε ένα τμήμα πρώτα κάνουμε εξάσκηση σε χαρτόνι και αργότερα περνάμε στην εικόνα, ενώ μαθαίνουμε και πως γίνεται η προετοιμασία του ξύλου. Συγκεκριμένα, κολλάμε πάνω του πανί, το στοκάρουμε και κάνουμε το σχέδιο μας πάνω στο στοκαρισμένο ξύλο. Επίσης, μαθαίνουμε να χρυσώνουμε, ένα πολύ βασικό κομμάτι στην αγιογραφία, αφού το χρυσό χρώμα συμβολίζει το Φως».
Μια γυναικεία υπόθεση!
Τόσο στη Νέα Ραιδεστό όσο και στα Βασιλικά λειτουργούν δύο από τα μακροβιότερα τμήματα, 15 και 12 χρόνια, αντίστοιχα, ενώ στη Σουρωτή υπάρχει τμήμα αρχαρίων. Ωστόσο, σε πολλές περιπτώσεις τα τμήματα είναι ευέλικτα και περιλαμβάνουν άτομα που μόλις έχουν ξεκινήσει, αλλά και προχωρημένους.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα το τμήμα της Σουρωτής, με μία ιδιαίτερα δεμένη ομάδα γυναικών που αποτελείται από άτομα με διαφορετικό επίπεδο εκμάθησης. «Πάντα θαύμαζα το αποτέλεσμα, αλλά δεν θεωρούσα ότι είναι κάτι που μπορώ να το κάνω. Η αδερφή μου που κάνει εδώ και χρόνια μαθήματα αγιογραφίας με έγραψε χωρίς να το ξέρω, γιατί ήταν σίγουρη ότι θα μου αρέσει. Τελικά, ξεκίνησα και ενώ αρχικά έλεγα ότι είναι αδύνατον να τα καταφέρω, βλέπω τώρα ότι με υπομονή προχωράω και τα καταφέρνω», εξηγεί η Γεωργία Δούκα, η οποία διανύει το πρώτο έτος. Στο καβαλέτο μπροστά της έχει ήδη αρχίσει να δημιουργείται το πρόσωπο του Ιησού και φυσικά, η καθηγήτρια της δηλώνει εξαιρετικά περήφανη.
Αντίθετα, η Όλγα Τσικρικώνη είναι μία από τις πρώτες μαθήτριες των τμημάτων αγιογραφίας. «Ξεκίνησα από το τμήμα των Βασιλικών και συνέχισα στη Σουρωτή. Μου αρέσει η λεπτομέρεια στην τέχνη και αυτό υπάρχει έντονο στην αγιογραφία. Νομίζω ότι είμαι από τις παλαιότερες και μέχρι σήμερα δεν έχω χάσει ούτε μία χρονιά», αναφέρει βάζοντας μερικές τελευταίες πινελιές στην υπέροχη εικόνα του Αγίου Δημητρίου, που έχει σχεδόν ολοκληρώσει.
Μία ακόμη μαθήτρια του τμήματος, η Μαριάννα Παρασκευοπούλου εξηγεί το δικό της… ταξίδι στην αγιογραφία που ξεκίνησε λίγο διαφορετικά, αφού ο αδερφός της είναι αγιογράφος στο Άγιο Όρος. «Ξεκίνησα με σκίτσο ως αυτοδίδακτη, αργότερα πήγα σε τμήμα για να διδαχθώ σκίτσο, αλλά μόλις έμαθα ότι θα γίνει τμήμα αγιογραφίας στη Σουρωτή γράφτηκα αμέσως», επισημαίνει και συνεχίζει: «Έπαιξε σημαντικό ρόλο το ότι ο αδερφός μου είναι μοναχός και μάλιστα αγιογράφος στο Άγιο Όρος και πάντα θαύμαζα τη συγκεκριμένη τέχνη. Τώρα, μάλιστα, συζητάμε για τις τεχνικές που χρησιμοποιούμε».
Η μάθηση δεν τελειώνει ποτέ
Η αγιογράφος και υπεύθυνη στο τμήμα της Νέας Ραιδεστού, Έλσα Τσιτουρίδου τονίζει πως στην αγιογραφία υπάρχουν πολλά στάδια και επομένως κάθε έτος έχει να προσφέρει και κάτι καινούριο. «Από το πώς θα χρυσώσουμε την εικόνα, το στίλβωμα ή τη διαδικασία που απαιτείται για να δώσουμε μια όψη παλαίωσης. Όσοι έρχονται αγαπούν πολύ το αντικείμενο. Σκεφτείτε ότι το τμήμα μας δε διέκοψε ούτε την περίοδο του κορονοϊού, καθώς κάναμε τα μαθήματα διαδικτυακά», αναφέρει η κ. Τσιτουρίδου.
Από την πλευρά της η αγιογράφος Κυριακή Ζαρζαβά και υπεύθυνη στα δύο τμήματα της Θέρμης τονίζει πως πρόκειται για μία τέχνη που προσελκύει κυρίως γυναίκες. «Οι γυναίκες σίγουρα υπερτερούν. Στη Θέρμη, όμως, έχουμε μία εξαίρεση, ένα μαθητή της Α’ Γυμνασίου, ο οποίος λατρεύει την αγιογραφία. Ήδη έχει φτιάξει την Αγία Αναστασία για να τη χαρίσει στους γονείς του», επισημαίνει η κ. Ζαρζαβά.
Παράλληλα, εξηγεί πως οι εικόνες που φιλοτεχνούν οι μαθητές και οι μαθήτριες των τμημάτων συνήθως προορίζονται για δώρα σε συγγενείς και φίλους. «Έχω μαθήτριες που πλέον έχουν φτάσει στο επίπεδο να δημιουργούν το Μυστικό Δείπνο. Πρόκειται για υπέροχες δουλειές», προσθέτει. Αναφέρει, μάλιστα, πως αρχικά επιλέγονται θέματα με ένα πρόσωπο όπως η Παναγία ή ο Ιησούς, ενώ πολύ αργότερα γίνονται πιο πολύπλοκες παραστάσεις όπως η Κοίμηση της Θεοτόκου ή η Γέννηση, όπου υπάρχουν πολλά πρόσωπα σε μία εικόνα.
