Tα τµήµατα Β1, Β2 του Γυµνασίου Βασιλικών στο πλαίσιο των περιβαλλοντικών προγραµµάτων του Σχολείου µε θέµα «Νερό, πηγή ζωής, πηγή έµπνευσης», και «Τα βότανα στην ζωή µας: Επιστήµη, Τέχνη, Λαϊκή Παράδοση» καθώς και του Περιφερειακού ∆ικτύου Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης “Kλικ προστάτευσέ το” µε υπεύθυνες τις καθηγήτριες Ζωφάκη Μαρία, Σδράλη ∆ήµητρα και Σταµάτη Ευαγγελία επισκέφθηκαν την προϊστορική τούµπα στο εξωκλήσι της Αγ. Παρασκευής, το χώρο του Πισιώνα και τον Ι.Ν. Αγ. Γεωργίου στα Βασιλικά.
Η ξενάγηση πραγµατοποιήθηκε από τον αρχαιολόγο κ. Παπαθανασίου Ευάγγελο.
Οι µαθητές γνώρισαν τον ρόλο που έπαιξε ο ποταµός Ανθεµούντας στην ιστορία και την οικονοµία της περιοχής και τονίστηκε η ανάγκη να αποκατασταθεί ο ποταµός που έχει χαθεί, γεγονός που συνιστά οικολογικό έγκληµα.
Στο εξωκλήσι της Αγ. Παρασκευής πληροφορήθηκαν τον τρόπο δηµιουργίας των τύµβων που σχηµατίζονται πάνω από προϊστορικούς οικισµούς.
Στο χώρο του Πισιώνα έµαθαν την ιστορία του οµώνυµου χωριού το οποίο αναφέρεται ήδη στα 897 µ.Χ. . Τότε ανήκε στο µοναστήρι της Λαύρας. Περί το 1345 περιήλθε στην επικράτεια των Σέρβων. Το 1371 ο Μανουήλ Παλαιολόγος επανέκτησε την περιοχή. Στη συνέχεια το 1383 κατακτάται από τους Οθωµανούς, το 1403 απελευθερώνεται και από το 1411 ως το 1430 η κυριαρχία της περιοχής εναλλάσσεται µεταξύ Οθωµανών, Βυζαντινών και Βενετσιάνων. Το 1425 ανήκει οριστικά στους Οθωµανούς και το 1451 παραχωρείται σε Οθωµανό τιµαριούχο, ο οποίος οικοδοµεί Πύργο περί τα µέσα του 15ου αι. Ο Πύργος αυτός ήταν καταφύγιο σε περίπτωση κινδύνου και παράλληλα χώρος αποθήκευσης και φύλαξης προϊόντων του χωριού – τσιφλικιού. Τότε χτίστηκε και το λουτρό το οποίο προοριζόταν για χρήση από την οικογένεια του τιµαριούχου στον οποίο ανήκε ο Πύργος και το τσιφλίκι. Αποτελεί ένα από τα ελάχιστα δείγµατα µικρών τούρκικων λουτρών που σώζ0νται στον ελλαδικό χώρο.
Έχει ορθογώνιο σχήµα µε εξωτερικές διαστάσεις 4.00 x 6.20 µ. και αποτελεί αντιπροσωπευτικό δείγµα τέτοιο κτίσµατος. Αποτελείται από τρεις λειτουργικούς χώρους: το κύριο λουτρό, τον χώρο του καζανιού και την εστία. Το κύριο λουτρό καλύπτεται από ηµισφαιρικό θόλο. Ο χώρος του καζανιού καλύπτεται µε υπερυψωµένο ηµισφαιρικό θόλο που βρίσκεται σε χαµηλότερο ύψος από τον θόλο του κύριου λουτρού. Στο θόλο υπάρχουν εξαγωνικοί φεγγίτες φωτισµού σε δύο σειρές , ακτινωτά γύρω από τον κεντρικό φεγγίτη, αστεροειδούς σχήµατος. Ο χώρος της εστίας καλύπτεται µε ελαφρά οξυκόρυφο τοξωτό στέγαστρο ανοικτό προς τα νότια που διακόπτεται στο µέσο ώστε να φεύγει ελεύθερα ο καπνός. Έχει κτιστεί µε πέτρα και πλίνθους. Οι τοίχοι και ο θόλος είναι επιχρισµένοι µε κουρασάνι. Πρόκειται για ένα λουτρό που θυµίζει τη µεγαλοπρέπεια των δηµοσίων λουτρών. Οι υδατόπυργοι (νεροζύγια) διοχέτευαν το νερό που ερχόταν από το βουνό, µειώνοντας την πίεσή του , στο χώρο του Πύργου και του λουτρού. Ο Πύργος έχει τετραγωνική κάτοψη και σώζεται σε ύψος 4-5 µέτρων. Φαίνεται να ήταν µέρος ενός ευρύτερου φρουριακού περιβόλου ή οικιστικού συγκροτήµατος.
Το χωριό του Πισιώνα κατοικούνταν και από χριστιανούς και από µουσουλµάνους. Πήρε µέρος στην επανάσταση της Χαλκιδικής το καλοκαίρι του 1821. Όταν ο καπετάν Χάψας ήρθε στα Βασιλικά, οι Τούρκοι της περιοχής αµυνόµενοι συγκεντρώθηκαν στον Πισιώνα και κλείστηκαν στον περίβολο της αυλής και στον Πύργο ο οποίος τότε ανήκε στον Άγκους Αγά.
Οι επαναστάτες (Βασιλικιώτες και Χαλκιδικιώτες) πολιορκούν τον Πισιώνα. Όταν όµως οι επαναστάτες υποχωρούν, οι Τούρκοι καίνε µαζί µε τα Βασιλικά και τον Πισιώνα την 9η Μαΐου 1821. Οι νέοι και οι νέες των δύο χωριών πωλούνται ως σκλάβοι. Οι κάτοικοι επιστρέφουν µετά την αµνηστία του 1830.
Το χωριό όµως σιγά σιγά φθίνει και σβήνει όσο αναπτύσσεται δίπλα του ο κωµόπολη των Βασιλικών.
Ο χώρος του Πισιώνα µπορεί να αποτελέσει σήµερα πόλο έλξης επισκεπτών και έναν από τους παράγοντες τουριστικής ανάπτυξης των Βασιλικών και γενικότερα του ∆ήµου Θέρµης. Γι’αυτό πρέπει να περιφραχθεί, να φωταγωγηθεί, να γίνουν ανασκαφές και αναστηλωθεί ο Πύργος και το λουτρό.
Φωτογραφίες από την επίσκεψη των µαθητών παρουσιάστηκαν στο Βαφοπούλειο Πνευµατικό Κέντρο την 16η Μαΐου 2024 και αποτέλεσαν µέρος της έκθεσης του δικτύου “Κλικ προστάτευσέ το”. Μάλιστα η φωτογραφία της µαθήτριας Λεωνίδου Στρατηγούλας διακρίθηκε και βραβεύτηκε.
Περισσότερες πληροφορίες για τις δράσεις αυτές υπάρχουν στον ιστότοπο του Σχολείου για τα Περιβαλλοντικά προγράµµατα.
