Η προφορική παράδοση, μία σπάνια εικόνα του 1860, αλλά και οι ξεθωριασμένες σελίδες παλιών εγγράφων, σκιαγραφούν τη μοναδική εκκλησιαστική ιστορία της κοινότητας Αγίας Παρασκευής στη Θέρμη. Παλιοί ναοί, ο θρύλος για το πέρασμα της ίδιας της Αγίας Παρασκευής, η θυσία μιας νεαρής Τουρκάλας, αλλά και οι εκτιμήσεις για ένα παλιό μοναστήρι, δημιουργούν ένα μωσαϊκό παραδόσεων και πίστης, που αποδεικνύουν το ιστορικό «αποτύπωμα» της περιοχής στο βάθος των αιώνων.
Σύμφωνα, λοιπόν, με την παράδοση, αλλά και με αρκετές προφορικές μαρτυρίες ηλικιωμένων κατοίκων – προς τον σημερινό, αλλά και τον προηγούμενο εφημέριο του ναού της Αγίας Παρασκευής, πατέρα Ιάκωβο και πατέρα Σωτήριο, αντίστοιχα -, στην περιοχή υπήρχαν τόποι λατρείας της Αγίας από το μακρινό παρελθόν μέχρι και πρόσφατα.
Ο ξύλινος ναός & το αγίασμα
Από τις ιστορίες των γιαγιάδων προκύπτει ότι στο μικρό οικισμό, που υπήρχε επί τουρκοκρατίας, είχε κατασκευαστεί μία μικρή ξύλινη εκκλησία με γυναικωνίτη, η οποία ήταν αφιερωμένη – όπως και η σημερινή -, στην Αγία Παρασκευή. «Υπάρχουν μαρτυρίες ότι ήταν μία μικρή εκκλησία, σε χαμηλό επίπεδο, με σκαλάκια και μάλιστα βρισκόταν στο ίδιο σημείο με τη σημερινή εκκλησία», εξηγεί ο εφημέριος του ναού της Αγίας Παρασκευής, πατέρας Ιάκωβος. Λέγεται, μάλιστα, ότι και κάποιοι από τους Τούρκους που ζούσαν στην περιοχή έτρεφαν βαθύ σεβασμό για την Αγία Παρασκευή.
Επίσης, ένας ακόμη παλαιοχριστιανικός ναός ή παρεκκλήσι εκτιμάται ότι βρισκόταν στην παλιά θέση του χωριού, στο «Καστέλι». Όσον αφορά το σημερινό ναό του χωριού, αυτός ξεκίνησε να χτίζεται στα τέλη της δεκαετίας του 1950 και λειτούργησε το 1967-68. Ακόμη, υπάρχει και το παρεκκλήσι στο αγίασμα της Αγίας Παρασκευής, το οποίο ιδρύθηκε το 1969 και έκτοτε αποτελεί τόπο προσκυνήματος για πιστούς που έρχονται ακόμη και από το εξωτερικό.
Το «μυστικό» της εικόνας του 1860
Ο εφημέριος του ναού αναφέρεται και σε μία μικρή φορητή εικόνα της Αγίας Παρασκευής, η παλαιότερη που υπάρχει σήμερα στην εκκλησία, καθώς χρονολογείται από το 1860 και η οποία έκρυβε ένα ιδιαίτερο μυστικό. «Η συγκεκριμένη εικόνα είχε αρχικά ασημένια επένδυση και δε φαινόταν η αγιογράφηση. Όταν, λοιπόν, φέραμε συντηρητή και έβγαλε το συγκεκριμένο ασημένιο φύλλο διαπίστωσε ότι υπήρχε η επιγραφή “αφιέρωμα Δημητρίου Αντωνίου” και η ημερομηνία 1860», επισημαίνει ο πατήρ Ιάκωβος.
Ο ίδιος, μάλιστα, τονίζει πως προσπάθησαν να βρουν άτομα με το ίδιο όνομα στο χωριό, αλλά δυστυχώς δεν τα κατάφεραν. «Κάναμε μία μικρή έρευνα στις οικογένειες του χωριού και δε βρήκαμε το συγκεκριμένο επίθετο. Έτσι πιστεύουμε ότι ίσως να πρόκειται για κάποιο άτομο από την περιοχή της Πυλαίας. Και αυτό γιατί από πολύ παλιά, πολλές οικογένειες από την Πυλαία έρχονταν για προσκύνημα στην Αγία Παρασκευή. Ίσως, λοιπόν, κάποιος από αυτούς να δώρισε την εικόνα. Θα ήταν υπέροχο εάν βρίσκαμε απογόνους του», προσθέτει χαρακτηριστικά.
Το πέρασμα της Αγίας & μία Μονή
Αν και δεν υπάρχουν επίσημα στοιχεία, ωστόσο εκτιμάται ότι η περιοχή φιλοξενούσε και μοναστήρι της Αγίας Παρασκευής κατά τα πρωτοβυζαντινά χρόνια. Συγκεκριμένα, είναι γνωστό ότι στον ευρύτερο χώρο υπήρχαν πολλά μετόχια του Αγίου Όρους, ενώ υπάρχει μία επιστολή του 19ου αιώνα από τους κατοίκους προς την Ιερά Μονή Βατοπεδίου με την οποία ζητάνε βοήθεια για κάποιο περιστατικό. «Φαίνεται ότι υπάρχει μία σύνδεση με το Άγιο Όρος, αλλά παρ’ όλα αυτά πρόκειται και πάλι για προφορική παράδοση», μας εξηγεί ο σημερινός εφημέριος.
Παράλληλα, ο ίδιος αναφέρει πως η ύπαρξη μοναστηριού ίσως να συνδέεται και με μία ακόμη παράδοση που αναφέρεται στο πέρασμα της Αγίας Παρασκευής από την περιοχή. «Η Αγία, που έζησε το 2ο αιώνα μ.Χ., έκανε ιεραποστολικό έργο και η παράδοση λέει πως πέρασε και από εδώ. Γενικότερα, υπάρχει η πεποίθηση ότι είναι έντονη η παρουσία της στην περιοχή», τονίζει ο πατήρ Ιάκωβος.
Η θυσία της κόρης του αγά
Μία ακόμη ιστορία που περνάει από γενιά σε γενιά αφορά τον αγά της περιοχής, επί τουρκοκρατίας, η κόρη του οποίου βαπτίστηκε και έγινε Χριστιανή. Όπως οι ίδιοι οι κάτοικοι έχουν ακούσει από παλαιότερους, όταν ο πατέρας της το έμαθε, όχι μόνο την απαρνήθηκε, αλλά την κυνήγησε άγρια και τελικά τη σκότωσε. Είναι, μάλιστα, μία διήγηση που έχει ακουστεί από διαφορετικές πλευρές, ακόμη και από άτομα που δεν έχουν ζήσει στην περιοχή αυτή, δείχνοντας ίσως ότι έχει κάποια ιστορική βάση.
