Ολοκληρωμένες προτάσεις για το Τοπικό Πολεοδομικό Σχέδιο της Θέρμης και ειδικότερα για τις δημοτικές ενότητες Βασιλικών και Μίκρας παρουσιάστηκαν κατά τη διάρκεια εκδήλωσης, που πραγματοποίησε στη Θέρμη η οργάνωση μελών ΣΥΡΙΖΑ ΠΣ Θέρμης. Πρόκειται για αναλυτικά στοιχεία, τα οποία παρουσιάστηκαν από τον πολιτικό μηχανικό και δημοτικό σύμβουλο Θέρμης με την παράταξη «Παρέμβαση Πολιτών», Χρήστο Σαραφιανό.
Όπως ανέφερε στην ομιλία του ο κ. Σαραφιανός: «Στα περισσότερα κοινοτικά συμβούλια κυριάρχησε η οριοθέτηση των οικισμών με συζήτηση μόνο για την ένταξη αγροτεμαχίων και την μετατροπή τους σε οικόπεδα. Η συζήτηση επικεντρώθηκε σε αυτό, αγνοώντας τις περιοχές εκτός των οικισμών, τις χρήσεις γης για την ανάπτυξη της περιοχής, το περιβάλλον, τα οδικά δίκτυα και την θωράκιση από καταστροφές» και πρόσθεσε: «Η κυβέρνηση εφαρμόζει σχεδιασμό χωρίς χαρακτηριστικά οργάνωσης και αποκέντρωσης χρησιμοποιώντας τον συντελεστή κορεσμού που προκύπτει κυρίως από περιβαλλοντικά κριτήρια».
Τόνισε, μάλιστα, ότι η δημοτική αρχή δεν έχει κάνει καμία προσπάθεια για να παρουσιάσει μία συγκεκριμένη πρόταση για την χωροταξική οργάνωση σε χάρτη με καθορισμένες περιοχές και δεν έχει προετοιμάσει πρόταση για τα όρια των οικισμών και τον καθορισμό των χρήσεων γης με βάση την πολιτική και στρατηγική της στόχευση παρά το γεγονός ότι έχει τεχνική υπηρεσία με πολλούς εξειδικευμένους επιστήμονες και μηχανικούς.
Ακολουθεί αναλυτικά η ομιλία και οι προτάσεις για το Τοπικό Πολεοδομικό:
ΔΕ ΒΑΣΙΛΙΚΩΝ – Συμπεράσματα με βάση τα σενάρια του μελετητή
Στην βασική πρόταση της δημοτικής αρχής για στόχο την ανάπτυξη της εκπαίδευσης, της έρευνας και της καινοτομίας, θεωρούμε ότι για τη ΔΕ Βασιλικών, σημαντικότερη είναι η ανάπτυξη του πρωτογενούς τομέα και συγκεκριμένα της αγροτικής δραστηριότητας στον κάμπο και της αγροτικής δραστηριότητας σε συνδυασμό με κτηνοτροφία στα ορεινά. Σε λίγα χρόνια από τώρα, με την αυθαίρετη αύξηση της εκτός σχεδίου δόμησης, δεν θα απομείνει καλλιεργήσιμη γη. Ο κάμπος τους Ανθεμούντα, που αποτελεί τον ποιοτικότερο «λαχανόκηπο» της ευρύτερης περιοχής κινδυνεύει να εξαφανιστεί. Το ίδιο ισχύει και για τις κτηνοτροφικές μονάδες στα ορεινότερα.
Με βάση τις παραπάνω γενικότερες γενικές αρχές, τα βασικά συμπεράσματα που προκύπτουν από την αρχική παρουσίαση των προτάσεων είναι τα παρακάτω:
1. Σε κανένα από τα σενάρια που παρουσιάστηκαν δεν υπάρχει πρόθεση για την ουσιαστική επέκταση των οικισμών. Με την πρόφαση της στασιμότητας στην αύξηση του πληθυσμού απορρίπτεται κάθε επέκταση οικισμού. Το κράτος επιλέγει να μην δημιουργήσει συνθήκες οργανωμένης οικιστικής ανάπτυξης. Δεν αναλαμβάνει το κόστος της δημιουργίας υποδομών.
Κλείνει το μάτι στην αυθαίρετη πολεοδόμηση και στη συνέχεια, ωθεί τους ιδιοκτήτες σε νομιμοποίηση με μεγάλο κόστος για τον δημότη και έσοδα για την κεντρική εξουσία. Η επέκταση του οικισμού των Βασιλικών για παράδειγμα είναι στα όρια του ΓΠΣ του 1991, που ουσιαστικά είναι μία πυκνά δομημένη έκταση που λειτουργεί ως τμήμα του υπάρχοντος οικισμού, και κυρίως νομιμοποιεί την υπάρχουσα αυθαίρετη πολεοδόμηση. Θεωρούμε ότι οικισμοί της ΔΕ Βασιλικών έχουν ανάγκη από επαρκή επέκταση ώστε να αναπτυχθούν οργανωμένα και με τα απαραίτητα δίκτυα υποδομής, ώστε να στραφεί εκεί η οικιστική ανάπτυξη και να προστατευθεί η γη της ΔΕ για να προστατευτεί η αγροτική γη και ανάπτυξη του πρωτογενούς τομέα, με στόχο να εξασφαλιστεί η απασχόληση και η ευμάρεια του πληθυσμού.
Πριν από 23 χρόνια είχε εγκριθεί η κτηματογράφηση και επέκταση των οικισμών της ΔΕ, που περιλάμβανε 2400 στρέμματα. Δεν υλοποιήθηκε με αποτέλεσμα την άναρχη εκτός σχεδίου δόμηση, που αποτελεί αυθαίρετη κατά βάση πολεοδόμηση. Δεν είναι λογικό η σημερινή πρόταση να πολεοδομεί πολύ λιγότερες εκτάσεις από αυτές που ήταν απαραίτητες το 2002.Δεν πιστεύουμε ότι η ανάπτυξη ενός τόπου μπορεί να γίνει με τη χρήση ενός αλγόριθμου. αμφίβολης αποτελεσματικότητας, αλλά από την χάραξη πολιτικής με τοπικά ανθρωποκεντρικά χαρακτηριστικά.
2. Γενικά χωροθετείται χρήση αγροτικής γης χωρίς διαφοροποιήσεις ανά περιοχή και μία περιοχή ΒΙΠΑ στη Λακκιά. Αποτυπώνονται οι αρχαιολογικοί χώροι, οι ΠΕΡΠΟ και οι οικισμοί. Απουσιάζουν επιμέρους χαρακτηρισμοί περιοχών και χρήσεις που να στοχεύουν στην αειφόρο ανάπτυξη της περιοχής. Κατά την άποψη μας στερείται πολιτικής στόχευσης και αναπτυξιακής λογικής.
ΔΕ ΒΑΣΙΛΙΚΩΝ – Οι προτάσεις
Όπως αναφέραμε προηγούμενα η δημοτική αρχή δεν έχει ακόμη καταθέσει πρόταση. Θα το κάνουμε εμείς, με όποιες δυνατότητες και μέσα έχουμε. Στη συνέχεια παρουσιάζουμε την πρόταση μας για το ΤΠΣ που αφορά την ΔΕ Βασιλικών
1. Κυρίαρχο της πρότασης μας είναι η χάραξη δύο ζωνών αγροτικής γης στο μεγαλύτερο τμήμα της ΔΕ. Η πρώτη και μεγαλύτερη που καταλαμβάνει κυρίως τα πεδινά έχει χρήσεις ανάπτυξης του πρωτογενούς τομές, στις οποίες δεν περιλαμβάνεται η κτηνοτροφία, ώστε να προωθηθεί η καλλιέργεια, και ταυτόχρονα να υποστηριχτούν οι υπάρχουσες χρήσεις και οι ήδη δομημένες κατοικίες. Εφαρμόζει περιορισμό στη δόμηση, απαγορεύοντας την διάσπαση όγκου, ώστε να επιτρέπεται η κατασκευή κατοικίας, αλλά να απαγορεύεται η δημιουργία συγκροτημάτων κατοικιών.
Η δεύτερη ζώνη αγροτικής γης που θα περιλαμβάνει τους ορεινούς οικισμούς και θα ξεκινά από τους πρόποδες των ορεινών όγκων και προς τις κορυφές θα έχει χρήσεις ανάπτυξης του πρωτογενούς τομές συμπεριλαμβανομένης της κτηνοτροφίας, με χαρακτηριστικά προστασίας του περιβάλλοντος, και του φυσικού κάλους των περιοχών. Εγκαταστάσεις χαμηλής όχλησης μη ρυπαίνουσες, παραγωγής- επεξεργασίας τοπικών προϊόντων, είναι δυνατόν να εγκατασταθούν σε όλες τις διαβαθμίσεις γεωργικής γης, με περιορισμένους όρους εκτός σχεδίου δόμησης ώστε να είναι συσχετισμένες με τις πρώτες ύλες. Εγκαταστάσεις δευτερογενούς χαμηλής όχλησης, που έχουν σχέση με την δασική παραγωγή, την κτηνοτροφία και μελισσοκομία και την παραγωγή τοπικών προϊόντων.
Είναι σκόπιμο να γίνει και δέσμευση κάποιων ορεινών περιοχών για την δημιουργία ταμιευτήρων νερού για την αποθήκευση υδάτινων πόρων στο προσεχές μέλλον.
2. Καθορίζονται 8 ζώνες ανάπτυξης του τουρισμού, αθλητικών δραστηριοτήτων και αναψυχής. Οι 5 από αυτές καθορίζονται στα όρια των Οικισμών Λιβαδίου, Περιστεράς, Μονοπήγαδου, Αγίου Αντωνίου και Σουρωτής. Μία Ζώνη, σύμφωνα και με την απόφαση του τοπικού συμβουλίου των Βασιλικών, στην περιοχή του Αγίου Ιωάννη, μία στο φράγμα Βασιλικών σε επαφή με τον αρχαιολογικό χώρο και τα παλιά μεταλλεία που πρέπει να αξιοποιηθούν για πολιτιστικούς σκοπούς, και μία στα όρια της ΔΕ με την ΔΕ Θέρμης, εκατέρωθεν του Ανθεμούντα στην περιοχή με το τοπωνύμιο «Βρέζια», όπου ήδη έχουν αναπτυχθεί παρόμοιες δραστηριότητες..
3. Αξονικά με την εθνική οδό Θεσσαλονίκης – Πολυγύρου από τα λουτρά Θέρμης μέχρι τα Βασιλικά και από τις από τις δύο πλευρές του δρόμου και από τα Βασιλικά μέχρι τον οικισμό Αγίας Αναστασίας, μόνο από τη Βόρεια πλευρά του δρόμου, δημιουργείται ζώνη αστικών κεντρικών λειτουργιών και υποδομών, στην οποία να επιτρέπεται και η εγκατάσταση μεταποιητικών δραστηριοτήτων χαμηλής όχλησης.
4. Στην περιοχή μετά τα λουτρά Θέρμης βόρεια της προηγούμενης ζώνης και μέχρι την αρχαιολογική ζώνης της Ντρουμπαλιάς χωροθετούμε βιομηχανική περιοχή με δραστηριότητες χαμηλής και μέσης όχλησης. Στην περιοχή υπάρχουν τέτοιες επιχειρήσεις, και με τον τρόπο αυτό θα εξασφαλιστεί η λειτουργία τους στο μέλλον.
5. Στο δυτικό όριο της ΔΕ, και σε επαφή με την Ανθεμούντα, στην περιοχή που έχει τοπωνύμιο «Βρέζια», χωροθετούμε μία ζώνη για εκπαιδευτικές δραστηριότητες, όντας και σε επαφή με το ινστιτούτο δασικών ερευνών, και περιοχή όπου έχουμε χωροθετήσει περιοχή τουρισμού, αθλητικών δραστηριοτήτων και αναψυχής.
6. Με το δεδομένο ότι η εθνική οδός Θεσσαλονίκης – περνά μέσα από το ΓΠΣ Βασιλικών και την μελλοντική επέκταση του οικισμού, όπως συμβαίνει και με τη Ν. Ραιδεστό, στη ΔΕ Θέρμης, έως ότου γίνει η χάραξη και κατασκευαστεί ο εξωτερικός αυτοκινητόδρομος, πρέπει να προβλεφθεί και να κατασκευαστεί περιφερειακή παράκαμψη του οικισμού. Κρίνεται σκόπιμο να ληφθεί υπόψη στον συνολικό σχεδιασμό η χάραξη της εξωτερικής περιφερειακής.
ΔΕ ΜΙΚΡΑΣ – Συμπεράσματα με βάση τα σενάρια του μελετητή
Το ΓΠΣ Μίκρας ΦΕΚ 137Δ/2004, σε συνδυασμό με τη ΖΟΕ ΦΕΚ 537/ΑΑΡ/2007 που αφορά τις περιοχές των δημοτικών διαμερισμάτων Πλαγιαρίου, Τριλόφου, Καρδίας και Κάτω Σχολαρίου, είναι ημιτελές και παρουσιάζει προβλήματα, που αφορούν χρήσεις γης, και συντελεστές δόμησης. Έχει εκπονηθεί με κύριο άξονα την προώθηση της οικιστικής ανάπτυξης της κατοικίας με συντελεστή που οδηγεί σε πολύ χαμηλή πυκνότητα πληθυσμού. Ο στόχος του σχεδιασμού της ήταν να δημιουργήσει ένα τεράστιο αραιοκατοικημένο προάστιο (πολλοί το χαρακτήριζαν «κηπούπολη») χωρίς δυνατότητα για παραγωγικές, εμπορικές και γενικότερα επαγγελματικές δραστηριότητες. Δεν προωθεί την τοπική οικονομία, καθώς δεν παρέχει δυνατότητα εμπορικών, μεταποιητικών και βιοτεχνικών δραστηριοτήτων. Δεν δημιουργεί συνθήκες ανάπτυξης της κοινωνικής ζωής του τόπου, καθώς δεν υπάρχουν συνεκτικές δραστηριότητες.
Στον προϋφιστάμενο του 1923 οικισμό του Τριλόφου, η έλλειψη πολεοδόμησης την περίοδο της έντονης «οικιστικής ανάπτυξης» των δεκαετιών 1990 και 2000 οδήγησε σε υπερδόμηση των υφιστάμενων οικοπέδων, υπερβολική πύκνωση και αναρχία. Την ίδια περίοδο πολύ μεγάλη οικιστική αύξηση διαπιστώθηκε και στους άλλους τρεις οικισμούς, χωρίς όμως οργάνωση, χωρίς βελτίωση του οδικού δικτύου και χωρίς τα απαραίτητα δίκτυα υποδομής.
Η έλλειψη ελεύθερων οικοπέδων σε οργανωμένους σύγχρονους οικισμούς οδήγησε σε πολύ μεγάλη αύξηση της εκτός σχεδίου δόμησης. Πολύ μεγάλο τμήμα του αγροκτήματος της περιοχής καταλήφθηκε από κατοικίες, δημιουργώντας μία «αυθαίρετη πολεοδόμηση», κατακερματίζοντας την εκτός σχεδίου περιοχή με αποτέλεσμα την έλλειψη ουσιαστικής οικονομικής και παραγωγικής δραστηριότητας στην περιοχή. Ο πληθυσμός που κατοικεί στην περιοχή εργάζεται αλλού.
Η βασική πρόταση της δημοτικής αρχής για στόχο την ανάπτυξη της εκπαίδευσης, της έρευνας και της καινοτομίας, αποτελεί ένα ευχολόγιο, που δεν περιγράφει την οργάνωση της οικιστικής δραστηριότητας και την προστασία του περιβάλλοντος. Είναι επιτακτική η ανάγκη για την επέκταση και την πολεοδόμηση όλων των οικισμών σε μέγεθος που να ενσωματώσει – νομιμοποιήσει την εκτός σχεδίου δόμηση και να δώσει διέξοδο στην μελλοντική οικιστική ανάπτυξη της περιοχής. Πρέπει με την άμεση κατάργηση της υπάρχουσας ΖΟΕ να οργανωθούν οι χρήσεις και να προστατευτεί το αγρόκτημα με στόχο την ανάπτυξη του πρωτογενούς τομέα στις περιοχές που προσφέρονται για αυτή τη δραστηριότητα και ταυτόχρονα να αναπτυχθεί η οικονομική δραστηριότητα με μεταποιητικές και εμπορικές δραστηριότητες μικρής όχλησης στις υπόλοιπες.
Η κατευθυντήρια γραμμή της κυβέρνησης είναι να μην γίνουν επεκτάσεις στους οικισμούς που δεν είχαμε μεγάλη πληθυσμιακή αύξηση τα τελευταία χρόνια. Μόνο μικρές πολεοδομήσεις που ουσιαστικά νομιμοποιούν υπάρχουσες εκτός σχεδίου πυκνώσεις. Να μην οργανώσουμε το μέλλον, αλλά μόνο να τακτοποιήσουμε όπως – όπως ότι έγινε. Η δημοτική αρχή, άφησε να περάσουν 6 μήνες χωρίς να ετοιμάσει καμία συγκεκριμένη πρόταση, αλλά περίμενε την πρόταση των μελετητών που ακολούθησαν, όπως προέβλεπε και ο νόμος την κυβερνητική γραμμή.
ΔΕ ΜΙΚΡΑΣ – Οι προτάσεις
Είμαστε αντίθετοι με αυτή την πολιτική, στην οποία για τη σημαντικότερη μελέτη οργάνωσης του δεν γίνεται οργανωμένη συζήτηση με τις τοπικές κοινότητες και δεν συμμετέχουν σε συγκεκριμένη και ουσιαστική διαβούλευση όλοι οι φορείς και οι επιστήμονες της περιοχής. Οι αποφάσεις μας πρέπει να οργανώνουν και να καθορίζουν το μέλλον και όχι να νομιμοποιούν την αυθαίρετη και χωρίς όρους ανάπτυξη. Με όποιες δυνατότητες έχουμε καταθέτουμε την δίκη μας πρόταση για την οργάνωση της δημοτικής ενότητας.
1. Για τους οικισμούς του Τριλόφου και του Πλαγιαριού προτείνουμε σημαντική επέκταση των υπαρχόντων οικισμών, κυρίως νότια αυτών, με όριο την δρόμο που τους συνδέει με την ΕΟ Θεσσαλονίκης – Μουδανίων. Η πολεοδόμηση, εξαιρώντας τα ρέματα και τους αρχαιολογικούς χώρους πρέπει να στοχεύει στην ένωση των δύο οικισμών. Επίσης στα βόρεια προτείνουμε την ένταξη περιοχών που είναι ήδη πυκνά δομημένες. Το ίδιο και για την δυτική πλευρά του Πλαγιαρίου.
Στην εκτός σχεδίου περιοχή, βόρεια των δύο οικισμών προτείνουμε την χρήση της περιαστικής ζώνης, όπως περιγράφεται στην πρόταση του μελετητή. Η ζώνη αυτή δυτικά φτάνει μέχρι το όριο της ΔΕ και βόρεια μέχρι την οδό που συνδέει με την Περαία, όπου και προτείνουμε ζώνη αστικών λειτουργιών, η οποία καταλαμβάνει και την περιοχή βόρεια από την δρόμο μέχρι την περιοχή του αεροδρομίου και την περιοχή με χρήση εκπαίδευσης. Δυτικά του Πλαγιαρίου και Ανατολικά των δύο οικισμών προτείνεται η αγροτική χρήση με τον περιορισμό της απαγόρευσης της κτηνοτροφίας. Η περιοχή μεταξύ των οικισμών Τριλόφου και Καρδίας προτείνεται επίσης να έχει χρήση περιαστικής ζώνης, ενοποιώντας κατά μία έννοια τους οικισμούς. Προτείνεται η δημιουργία περιφερειακού δρόμου για την διέλευση της κυκλοφορίας προς Επανομή εκτός του Πλαγιαρίου και σύνδεση του με τον δρόμο που συνδέεται με τον κόμβο στην ΕΟ Θεσσαλονίκης – Μουδανίων.
2. Για την Καρδία προτείνεται επαρκής επέκταση του οικισμού βόρια, νότια και δυτικά. Η επέκταση γίνεται πάντα σύμφωνα με το ανάγλυφο και τους γεωλογικούς περιορισμούς. Ανατολικά, στην απέναντι πλευρά της ΕΟ Θεσσαλονίκης – Μουδανίων δεν προτείνεται επέκταση του οικισμού, αλλά προτείνουμε την δημιουργία περιαστικής ζώνης με σκοπό την προστασία της υπάρχουσας εκτός σχεδίου κατοικίας.
Στη συνέχεια αυτής, και μέχρι τα όρια της ΔΕ, με τη ΔΕ Βασιλικών δημιουργείται αγροτική ζώνη με περιορισμό την κτηνοτροφία. Επίσης, όπως προαναφέρθηκε, η περιοχή μέχρι τον οικισμό του Τριλόφου προτείνεται να έχει χρήση περιαστικής ζώνης. Κρίνεται απαραίτητη η δημιουργία κόμβου για τη σύνδεση του οικισμού με την ΕΟ με τρόπο ασφαλή και λειτουργικό.
3. Στο Κ. Σχολάρι, που μελλοντικά θα προσελκύσει πολλούς νέους κατοίκους, προτείνεται να υλοποιηθεί σχεδόν στον σύνολο της η υπάρχουσα πολεοδόμηση που δεν έχει προχωρήσει. Προτείνεται η δημιουργία ζώνης αστικών λειτουργιών εκατέρωθεν της ΕΟ Θεσσαλονίκης – Μουδανίων, μέχρι το όριο περιοχής που ορίζεται σαν περιοχή ΒΙΠΕ στα όρια της ΔΕ Μίκρας με το Λάκκωμα.
Η ζώνη αυτή των αστικών λειτουργιών καθορίζεται με κύριο σκοπό την απρόσκοπτη λειτουργία των ήδη υπαρχουσών δραστηριοτήτων. Στο υπόλοιπο τμήμα του αγροκτήματος προτείνεται η αγροτική χρήση, με περιορισμό στην κτηνοτροφία στην περιοχή δυτικά του οικισμού. Αγροτική χρήση με κτηνοτροφία προτείνεται ανατολικά του οικισμού και μέχρι τα όρια της ΔΕ Βασιλικών, όπου υπάρχει αντίστοιχη χρήση γης.
