Τα εκπληκτικά ευρήματα της ανασκαφής του Διεθνούς Πανεπιστημίου Ελλάδος
Ένας αρχαϊκός οικισμός, που είχε χτιστεί σε στρατηγική θέση, είχε έντονα σημάδια ευημερίας, ήταν πυκνοδομημένος και διέθετε σπίτια με θεμέλια και πολλά δωμάτια. Αυτά είναι μερικά από τα βασικά στοιχεία που περιγράφουν τον οικισμό, που ήρθε στο φως στη θέση «Τράπεζα Ν. Ρυσίου – Καρδίας».
Όπως εξηγεί ο επικεφαλής της ανασκαφής, καθηγητής Κλασικής Αρχαιολογίας του Διεθνούς Πανεπιστημίου Ελλάδος, Μανόλης Μανωλεδάκης ο συγκεκριμένος οικισμός κατοικήθηκε κυρίως κατά την πρώιμη Εποχή του Σιδήρου και την Αρχαϊκή περίοδο (11ος/10ος-6ος αι. π.Χ.).
Πρόκειται, μάλιστα, για μία ενεργή εκπαιδευτική ανασκαφή -ξεκίνησε το 2016 -, η οποία έχει ακόμη να προσφέρει σημαντικά ευρήματα και να απαντήσει σε ερωτήματα, όπως π.χ. «γιατί ο συγκεκριμένος οικισμός εγκαταλείφθηκε περίπου 200 χρόνια πριν την ίδρυση της Θεσσαλονίκης».
Οικισμός με ρυμοτομικό σχέδιο
«Η συγκεκριμένη ανασκαφή είναι σημαντική γιατί αφορά μία σχετικά άγνωστη περίοδο για την οποία μπορούμε να αποκομίσουμε στοιχεία μόνο με αυτόν τον τρόπο, δηλαδή μέσω ανασκαφών», εξηγεί ο κ. Μανωλεδάκης και συνεχίζει: «Έχουμε διαπιστώσει μέχρι σήμερα ότι πρόκειται για έναν καλά οργανωμένο οικισμό, με δρόμους που τέμνονται κάθετα και μεγάλα κτίρια με πολλά ορθογώνια δωμάτια. Μάλιστα, οι δρόμοι που υπήρχαν φαίνεται σα να οριοθετούσαν ολόκληρα οικοδομικά τετράγωνα. Είναι εξαιρετικά σημαντικό, επίσης, πως ο συγκεκριμένος οικισμός στην τελευταία του φάση ήταν εξαιρετικά πυκνοδομημένος».
Όπως αναφέρει ο ίδιος τα κτίρια ήταν κυρίως ορθογώνια και τραπεζοειδή με πολλαπλούς χώρους, κατασκευασμένα με λίθινα θεμέλια και ανωδομή από πηλόπλινθους. «Στο εσωτερικό αρκετών δωματίων, καθώς και στους δρόμους, βρέθηκαν πέτρινες και πλίνθινες κατασκευές, καθώς και πολυάριθμα ευρήματα, όπως θραύσματα κεραμικής της Πρώιμης Εποχής του Σιδήρου, αμφορείς, εργαλεία, οστά και όστρακα», τονίζει ο κ. Μανωλεδάκης και αναφέρει: «Δεν πρέπει να υπάρχει αμφιβολία ότι αυτό που έχουμε μπροστά μας είναι ένας κατοικημένος οικισμός. Στην πραγματικότητα, έχουμε μια αρκετά ενδεικτική εικόνα της πολεοδομίας, καθώς και της διάταξης και των διαστάσεων των κτιρίων».
Τεράστια πιθάρια & μεγάλη παραγωγή
Ωστόσο, ιδιαίτερη εντύπωση προκαλεί η ανακάλυψη πιθαριών μεγάλων διαστάσεων – ένα από αυτά είχε ύψος 2 μ. -, τα οποία χρησιμοποιούνταν για αποθήκευση σιτηρών, τροφίμων και κρασιού. «Όπως διαπιστώσαμε τα πιθάρια τοποθετούνταν σε εσοχές που σκάβονταν μέσα στο φυσικό βράχο και δε μετακινούνταν από εκεί. Εντοπίστηκαν μεγάλοι αποθηκευτικοί χώροι, που δείχνουν ότι υπήρχε πλεόνασμα παραγωγής και σίγουρα ευημερία», εξηγεί ο καθηγητής Κλασικής Αρχαιολογίας του Διεθνούς Πανεπιστημίου Ελλάδος και προσθέτει: «Τώρα πραγματοποιούμε μελέτη των σπόρων που έχουν εντοπιστεί και θα μας δώσουν σημαντικές πληροφορίες για την οικονομία της περιοχής και φυσικά για τη διατροφή των κατοίκων».
Επιπλέον, στην ανασκαφή βρέθηκαν υφαντικά βάρη, που σημαίνει ότι οι κάτοικοι είχαν αργαλειούς και δική τους παραγωγή υφαντών, ενώ έφτιαχναν τα δικά τους κεραμικά. Μάλιστα, από τα ευρήματα διαπιστώνεται, ακόμη, πως ελάχιστα από τα κεραμικά, που χρησιμοποιούσαν οι κάτοικοι προέρχονταν από άλλες περιοχές, που σημαίνει ότι ο συγκεκριμένος οικισμός ήταν αυτάρκης. «Έχουμε εντοπίσει και πολλά κάρβουνα, αλλά και οστά από ζώα, ευρήματα που δείχνουν έναν πληθυσμό που ασχολούνταν τόσο με την γεωργία όσο και με την κτηνοτροφία και φυσικά με την υφαντουργία και την κεραμική. Μέχρι στιγμής, πάντως, δεν έχουν εντοπιστεί ευρήματα που να μαρτυρούν τις λατρευτικές συνήθειες των κατοίκων του οικισμού», λέει ο κ. Μανωλεδάκης.
Στρατηγική θέση & σημασία
Αυτό, ωστόσο, που έκανε ιδιαίτερη εντύπωση στους αρχαιολόγους από την πρώτη στιγμή ήταν το σημείο που επιλέχθηκε για την ίδρυση του οικισμού, καθώς βρίσκεται σε υψόμετρο, σε μία στρατηγική θέση με εκπληκτική θέα προς το Θερμαϊκό και όλη τη γύρω περιοχή.
«Η θέα είναι ανεμπόδιστη προς όλες τις κατευθύνσεις: προς τη θάλασσα, ολόκληρη την κοιλάδα του Ανθεμούντα με όλους τους οικισμούς της και το Χορτιάτη. Έτσι η εντύπωση που δημιουργείται από αυτή την αξιοσημείωτη θέα είναι πως ο οικισμός αυτός είχε αδιαμφισβήτητη στρατηγική σημασία», υπογραμμίζει ο κ. Μανωλεδάκης. Αξίζει, να τονιστεί ότι η συγκεκριμένη ανασκαφή που συνεχίζεται από το 2016 είναι εκπαιδευτική και κάθε καλοκαίρι πραγματοποιούνται ανασκαφικές εργασίες, ενώ την υπόλοιπη περίοδο τα ευρήματα καθαρίζονται, φωτογραφίζονται, συντηρούνται και ξεκινά η μελέτη τους.
