Από παραδοσιακούς χορούς και διατήρηση εθίμων μέχρι το υπέροχο… ποντιακό θέατρο!
Πάνω από μισό αιώνα ζωής μετράει το σωματείο Ποντίων «Παναγία Σουμελά» της Θέρμης, που δημιουργήθηκε για να διασώσει όχι μόνο τα ήθη και τα έθιμα από τις αλησμόνητες πατρίδες, αλλά και τη γλώσσα και τον πολιτισμό των Ελλήνων που μεγαλούργησαν στον Πόντο. Ένας ζωντανός φάρος παράδοσης που θυμίζει όχι μόνο τον ξεριζωμό, αλλά και τη σκληρή ζωή στη νέα πατρίδα. Μέσα από το σωματείο «Παναγία Σουμελά» οι Πόντιοι της Θέρμης διατηρούν ζωντανές της ρίζες και δημιουργούν γέφυρες για τις επόμενες γενιές.
Μάλιστα, το σωματείο καταγράφει στην ιστορία του και δύο σημαντικά ορόσημα τη δημιουργία του μνημείου Γενοκτονίας του Ποντιακού Ελληνισμού στην πλατεία της Θέρμης, όπως, επίσης και την ενθρόνιση του πιστού αντιγράφου της εικόνας της Παναγίας Σουμελά στον ιερό ναό του Αγίου Νικολάου Θέρμης.
Οι πρώτες οικογένειες φτάνουν στη Θέρμη
Οι πρώτες οικογένειες ξεριζωμένων Ποντίων φτάνουν στη Θέρμη το 1926. Συνολικά 64 οικογένειες που προέρχονταν από τις περιοχές Κοτύωρα, Σαμψούντα, Νικόπολη, Κερασούντα και Αργυρούπολη. Με ελάχιστα υπάρχοντα, αλλά άσβεστη την ελπίδα ρίζωσαν στη Θέρμη, δημιούργησαν αρμονικούς δεσμούς με τους ντόπιους, αλλά και με τους υπόλοιπους πρόσφυγες και ξεκίνησαν ένα νέο κεφάλαιο στις ζωές τους. Αυτές οι πρώτες οικογένειες ήταν η μαγιά του ποντιακού στοιχείου στη Θέρμη. Αφού κάλυψαν τις βασικές ανάγκες για στέγαση, διατροφή και μόρφωση στη συνέχεια στα χρόνια που ακολούθησαν ήταν έντονη η επιθυμία όχι μόνο να καταγράψουν την ιστορία και τα έθιμα τους, αλλά και να βρεθούν άξιοι συνεχιστές που θα μπορούσαν να τα μεταλαμπαδεύσουν από γενιά σε γενιά.
Η ίδρυση του σωματείου
Τελικά το 1973 – με σκοπό να διατηρηθεί ζωντανή η φλόγα της παράδοσης – ο δραστήριος λυράρης της Θέρμης Χαράλαμπος Παναγιωτόπουλος μαζί με μία ομάδα που είχε το ίδιο όραμα ιδρύουν το Σωματείο «Παναγία Σουμελά» Θέρμης». «Ο Χαράλαμπος Παναγιωτόπουλος ήταν ένας έξοχος λυράρης, ενώ παράλληλα έραβε και φορεσιές και αποτελούσε μία από τις πλέον αναγνωρίσιμες μορφές της περιοχής. Οι γονείς του είχαν έρθει πρόσφυγες στη Θέρμη από το Ορντού του Πόντου, ενώ ο Χαράλαμπος Παναγιωτόπουλος γεννήθηκε στη Θέρμη το 1932. Ήταν μία εξέχουσα προσωπικότητα και προσπαθούσε να διατηρήσει ζωντανή τη μνήμη των χαμένων πατρίδων», εξηγεί η πρόεδρος του Συλλόγου Ποντίων Θέρμης «Παναγία Σουμελά», Σόνια Μιχαηλίδου.Αυτό όμως, που απέδειξε για άλλη μία φορά τους ισχυρούς δεσμούς των Ποντίων μεταξύ τους, αλλά και με τους υπόλοιπους Θερμιώτες, ήταν η άμεση και μεγάλη ανταπόκριση της τοπικής κοινωνίας. Αξίζει να αναφέρουμε ότι το πρώτο Διοικητικό Συμβούλιο αποτελούνταν από τους: Γεώργιο Τσιτλακίδη – πρόεδρο, Χαράλαμπο Παναγιωτόπουλο – αντιπρόεδρο, Γεώργιο Αϊδονίδη – γενικό γραμματέα, Ευθύμη Βασιλιάδη – ταμία και Παντελή Κυρκενίδη – έφορο.
Σκοποί του σωματείου από τότε έως και σήμερα είναι
- Η πνευματική προαγωγή των μελών του
- Η έρευνα και μελέτη της ιστορίας, της λαογραφίας και της γλώσσας του Ποντιακού Ελληνισμού
- Η συγκέντρωση και διαφύλαξη ιστορικών και λαογραφικών τεκμηρίων
- Η διαιώνιση των ποντιακών παραδόσεων, ηθών και εθίμων.
Ωστόσο, μια ημερομηνία ορόσημο στη λειτουργία του σωματείου «Παναγία Σουμελά» είναι η δημιουργία του μνημείου Γενοκτονίας του Ποντιακού Ελληνισμού, τα αποκαλυπτήρια του οποίου πραγματοποιήθηκαν το 2002. Ένα εμβληματικό έργο του γλύπτη Ευθύμιου Καλεβρά, το οποίο βρίσκεται στην κεντρική πλατεία της Θέρμης αποτίνοντας φόρο τιμής στα θύματα της γενοκτονίας. Επίσης, ιδιαίτερα σημαντική στιγμή στην ιστορία του σωματείου αποτελεί και η υποδοχή και η ενθρόνιση του πιστού αντιγράφου της εικόνας της Παναγίας Σουμελά στον Ιερό Ναό Αγίου Νικολάου Θέρμης.
«Φάρος» μνήμης και πολιτισμού
Όπως αναφέρει η πρόεδρος Σόνια Μιχαηλίδου το σωματείο έχει συνεχή δράση όλη τη διάρκεια του χρόνου μέσα από τα τμήματα που διατηρεί, αλλά και μέσω των εκδηλώσεων, που αποτελούν πλέον θεσμούς για την ευρύτερη περιοχή της Θέρμης. Πιο συγκεκριμένα, το σωματείο «Παναγία Σουμελά» διατηρεί:
- Χορευτικά Συγκροτήματα: Με Παιδικό, Εφηβικό, Ενηλίκων και Τμήμα Παραστάσεων.
- Τμήματα εκμάθησης ποντιακής λύρας: Λειτουργεί σταθερά τμήμα εκμάθησης για το κατεξοχήν όργανο-σύμβολο του Πόντου.
- Χορωδία & Θέατρο: Το σωματείο διατηρεί μεικτή χορωδία, αλλά και τμήματα ποντιακού θεάτρου (παιδικό και ενηλίκων) σε μία προσπάθεια διάσωσης και διάδοσης της ποντιακής διαλέκτου. Στόχος είναι να έρθουν τα νέα παιδιά σε επαφή με τον ανεκτίμητο γλωσσικό πλούτο της περιοχής του Πόντου, αλλά και το λαϊκό πολιτισμό των αλησμόνητων πατρίδων.
Παράλληλα, το συγκεκριμένο σωματείο πραγματοποιεί εκδηλώσεις, που συγκεντρώνουν πλήθος κόσμου και αποτελούν σημαντικά κοινωνικά γεγονότα για ολόκληρη την τοπική κοινωνία.
- Σταυρέτ’κα: Μια τριήμερη, κορυφαία εκδήλωση προς τιμήν της Υψώσεως του Τιμίου Σταυρού, γεμάτη πολιτιστικές, θρησκευτικές και καλλιτεχνικές δράσεις.
- Γιορτή Γραμμάτων: Κατά την εορτή των Τριών Ιεραρχών, όπου βραβεύονται οι επιτυχόντες μαθητές και οι διακριθέντες αθλητές-μέλη του σωματείου, ενώ παράλληλα πραγματοποιείται και η κοπή της βασιλόπιτας.
- Ετήσιος Χορός: Το μεγάλο παραδοσιακό αντάμωμα στην αρχή κάθε έτους, που αποτελεί κορυφαίο κοινωνικό γεγονός για την περιοχή.
- Μουχαμπέτια: Αυθεντικές συναντήσεις με ποντιακή μουσική, παραδοσιακά εδέσματα και τραγούδια, που ενώνουν γύρω από το ίδιο τραπέζι και κρατούν τη μνήμη ζωντανή.
- Ημέρα Μνήμης: Εκδήλωση μνήμης για τη Γενοκτονία των Ελλήνων του Πόντου στις 19 Μαΐου.
