Ο Πολιτιστικός Σύλλογος Λειβαδιωτών ιδρύθηκε το 1925, μία δύσκολη περίοδο για την Ελλάδα και στόχος του ήταν να παρέχει υποστήριξη στους απανταχού Λειβαδιώτες, αλλά και να λειτουργεί ως θεματοφύλακας των παραδόσεων, της ορεινής κοινότητας του Λειβαδίου Θέρμης.
Αρχικά ήταν γνωστός ως «Αλληλοβοηθητικός Σύλλογος Λειβαδιωτών Θεσσαλονίκης, ο Άγιος Αθανάσιος» και περίπου το 1980 μετονομάστηκε σε «Εκπολιτιστικό Σύλλογο Λειβαδιωτών, ο Άγιος Αθανάσιος». Από τότε μέχρι σήμερα συμβάλλει στη διάδοση των τοπικών παραδόσεων, διοργανώνοντας εκδηλώσεις κάθε χρόνο. Η δράση του, όμως, δε σταματά εκεί, αφού πρόσφατα ίδρυσε και μία γυναικεία ΚοινΣΕπ για την προώθηση των τοπικών προϊόντων.
Οι καστανιές που έσωσαν το Λειβάδι
«Ο Σύλλογος μας αρχικά δημιουργήθηκε στη Θεσσαλονίκη, αλλά πλέον ζει και αναπνέει στο Λειβάδι. Στόχος μας είναι να διατηρήσουμε τα έθιμα και τις παραδόσεις του τόπου μας και παράλληλα να προσθέτουμε νέες δραστηριότητες για να προβάλλουμε την περιοχή», εξηγεί ο πρόεδρος του Πολιτιστικού Συλλόγου Λειβαδιωτών, Θανάσης Γιαννακός.
Σήμερα, ο Σύλλογος διαθέτει γυναικείο χορευτικό τμήμα, ενώ διοργανώνει, μαζί με την κοινότητα και μία σειρά από γιορτές και αναβιώσεις εθίμων, με πιο χαρακτηριστική ίσως τη γιορτή του κάστανου τον Οκτώβριο. Αξίζει να τονιστεί, ότι η περιοχή φημίζεται για τις εκτάσεις με καστανιές, πολλές από τις οποίες είναι αυτοφυείς και άλλες ιδιόκτητες.
«Παλιά όταν ωρίμαζαν τα κάστανα σε κάποια τοποθεσία, ο κλητήρας της κοινότητας ανέβαινε το απόγευμα της Κυριακής στο μικρό μπαλκόνι του κοινοτικού καφενείου και ανακοίνωνε από ποια περιοχή μπορούσαν να μαζέψουν κάστανα. Έτσι με το πρώτο φως της επόμενης μέρας οι κάτοικοι πήγαιναν, κατά οικογένειες ή παρέες, για να μαζέψουν κάστανα μόνο στη συγκεκριμένη τοποθεσία. Άλλωστε, τα κάστανα αποτελούσαν σημαντικό έσοδο για τις οικογένειες του χωριού και τα αντάλλασσαν με άλλα προϊόντα που έφερναν οι μικροπωλητές στο χωριό», εξηγεί ο κ. Γιαννακός. Μάλιστα, όπως προσθέτει, κατά τη διάρκεια της Γερμανικής κατοχής τα κάστανα έσωσαν από την πείνα όχι μόνο τους κατοίκους, αλλά και πολλούς ξένους που φιλοξενούνταν στο χωριό.
Από τον Αϊ-Γιάννη τον Κλήδονα μέχρι τους παλιούς οργανοπαίχτες
Φέτος ο Πολιτιστικός Σύλλογος Λειβαδιωτών συμπλήρωσε έναν αιώνα ζωής πραγματοποιώντας μία σειρά από δράσεις. Ξεχώρισε, μάλιστα, μία εκδήλωση για τη σημαντική μουσική ιστορία της περιοχής, καθώς τα τελευταία 100 χρόνια το Λειβάδι ανέδειξε πολλούς γνωστούς οργανοπαίχτες, με την παράδοση να συνεχίζεται σε κάποιες περιπτώσεις σε τρίτη και τέταρτη γενιά. Επίσης, διοργανώθηκε και μία εικαστική έκθεση με θέμα τη ζωή και το έργο του Ρήγα Βελεστινλή.
Παράλληλα, από το σύλλογο διοργανώνεται η γιορτή μανιταριού, πεζοπορίες και χορευτικές εκδηλώσεις, ενώ ξεχωριστή θέση κατέχει και η αναβίωση του εθίμου του Αϊ-Γιάννη του Κλήδονα, που περιλαμβάνει μεταξύ άλλων το άναμμα φωτιάς στην πλατεία του οικισμού. Πιο συγκεκριμένα, η λέξη «Κλήδονας» σημαίνει μαντικό σημάδι, γι’ αυτό και το έθιμο περιλαμβάνει τη διαδικασία του «αμίλητου νερού», που έχει ως στόχο οι ανύπαντρες γυναίκες να προβλέψουν τον μέλλοντα σύζυγο τους.
Σύμφωνα, λοιπόν, με το έθιμο μια κοπέλα πηγαίνει να φέρει νερό από μια πηγή χωρίς να μιλήσει σε κανέναν. Σε αυτό το νερό ρίχνουν οι κοπέλες τα «ριζικά» τους, δηλαδή μικρά προσωπικά αντικείμενα, τα οποία ανασύρουν αργότερα αποκαλύπτοντας στοιχεία για το μέλλον. Πρόκειται για μία από τις αρχαιότερες παραδοσιακές γιορτές της ελληνικής υπαίθρου.
ΚοινΣΕπ «Ανάπλασις»: Η γυναικεία επιχειρηματικότητα «ζωντανεύει» το Λειβάδι
Πρόσφατα ο Σύλλογος, επιχειρώντας να βρει λύση στην ανάγκη για δημιουργία νέων θέσεων εργασίας στην περιοχή, δημιούργησε την ΚοινΣΕπ «Ανάπλασις», στην οποία συμμετέχουν γυναίκες από το Λειβάδι. Όπως χαρακτηριστικά επισημαίνει ο κ. Γιαννακός αντικείμενο της νεοσύστατης ΚοινΣΕπ είναι η δημιουργία παραδοσιακών προϊόντων, όπως τραχανάδες, γλυκά του κουταλιού, λικέρ, αλλά και χειροποίητα ζυμαρικά, για τα οποία φημίζεται το Λειβάδι.
Τα μέλη της ΚοινΣΕπ «ξεσκόνισαν» τις παραδοσιακές συνταγές, που περνάνε από γενιά σε γενιά, με στόχο να προβάλλουν την παράδοση, αλλά και τα υπέροχα προϊόντα του τόπου τους. «Θέλουμε να στηρίξουμε τις οικογένειες, ώστε να τις κρατήσουμε στο χωριό μας», εξηγεί ο κ. Γιαννακός και συνεχίζει: «Δυστυχώς πολλά άτομα φεύγουν για να μπορέσουν να βρουν καλύτερη εργασία. Στόχος μας, λοιπόν, είναι να κρατήσουμε τους κατοίκους εδώ και αν μπορέσουμε να φέρουμε πίσω και κάποιους από αυτούς που έφυγαν. Έτσι δραστηριοποιούμε τους μόνιμους κατοίκους της κοινότητας και φυσικά αναδεικνύουμε και τα τοπικά μας προϊόντα».
