Αν τα πανηγύρια είναι ο καθρέφτης της συλλογικής μας ταυτότητας, τότε οφείλουμε να κοιτάξουμε προσεκτικά τι αντανακλούν σήμερα.
Κάποτε, το πανηγύρι ήταν το αποκορύφωμα του καλοκαιριού. Μια γιορτή ριζωμένη στη γη, στους ανθρώπους και στις μυρωδιές. Ήταν το άρωμα από τα κάρβουνα που “δούλευαν” από νωρίς, το τσίκνισμα στον αέρα, τα σουβλάκια που γύριζαν αργά, οι παρέες που έψηναν με το δικό τους ρυθμό, χωρίς ρολόι και χωρίς delivery. Ήταν λαϊκότητα με αξιοπρέπεια. Ήταν ρίζες.
Σήμερα, όμως, ο νόμος απαγορεύει τις ψησταριές στους δημόσιους χώρους πανηγυριών. Κι έτσι, μαζί με τα κάρβουνα, σβήνουν και κομμάτια της αυθεντικότητας. Στη θέση τους, έρχονται προψημένα, συσκευασμένα, θερμαινόμενα ή μεταφερόμενα από μακριά. Ο παραδοσιακός μεζές γίνεται fast food. Όχι μόνο σαν προϊόν — αλλά κυρίως σαν ιδέα.
Το πανηγύρι τείνει να γίνει “event”, ένα ακόμα συμβατικό προϊόν πολιτιστικής κατανάλωσης. Με μουσική copy-paste, φαγητό βιομηχανοποιημένο, και χρόνο που μετράται όχι σε αναμνήσεις, αλλά σε λογαριασμούς POS. Σβήνει σιγά-σιγά ο χαρακτήρας, ο αυθορμητισμός, το τοπικό χρώμα. Εκεί που άλλοτε τραγουδούσαν οι παππούδες με τα παιδιά στο ίδιο τραπέζι, τώρα κυριαρχεί η κονσέρβα και η ευκολία.
Δεν λέμε να αγνοούμε την ασφάλεια, ούτε να μένουμε προσκολλημένοι σε μουσειακές εκδοχές του παρελθόντος. Αλλά υπάρχει διαφορά ανάμεσα στην εξέλιξη και στη φτωχοποίηση της κουλτούρας. Αν κόψουμε τις ρίζες του πανηγυριού, τι θα μείνει; Ένα ακόμη food truck festival με λαϊκό soundtrack;
Ίσως είναι ώρα να ξανασκεφτούμε τι γιορτάζουμε στα πανηγύρια. Είναι απλώς αφορμές για “να βγει ο κόσμος”, ή είναι ζωντανές παραστάσεις μιας κοινότητας που θυμάται, τιμά και μοιράζεται; Αν είναι το δεύτερο, τότε χρειάζεται να παλέψουμε — όχι για να καίμε κάρβουνα, αλλά για να μη σβήσει η φλόγα της γνήσιας λαϊκής παράδοσης.
Γιατί τα πανηγύρια, στο τέλος της ημέρας, δεν τα κάνει η μουσική, ούτε οι πάγκοι. Τα κάνει το μεράκι. Κι αυτό, δεν μπαίνει σε κονσέρβα.
ΜΙΧΑΛΗΣ & ΘΑΝΑΣΗΣ ΠΟΛΥΡΑΚΗΣ
