Εβίτα Ζιούδρου,
ΒΑ/ΜΑ, ειδικευμένη στο Η. Βασίλειο στα προβλήματα Λόγου, Επικοινωνίας & Μάθησης, Υπεύθυνη Κέντρων Λόγου & Μάθησης Plasis World.
Επιμέλεια & Σύνταξη Κειμένου ( Πηγές: https://dyslexia.yale.edu/dyslexia/what-is-dyslexia/, https://www.bdadyslexia.org.uk/dyslexia, https://www.crossrivertherapy.com/research/dyslexia-statistics)
Καθημερινά αυξάνει ο αριθμός των παιδιών που παρουσιάζουν δυσκολίες μάθησης, κυρίως στη γραφή και την ανάγνωση. Οι στατιστικές αναφέρουν ότι 1/15 παιδιά μπορεί να συναντήσουν παρόμοια προβλήματα. Τελευταίες έρευνες όμως διαπιστώνουν ότι το 65% των παιδιών με μαθησιακές δυσκολίες βελτιώνει τις δεξιότητές του με την κατάλληλη υποστήριξη.
Η Δυσλεξία και ιστορία
Το 1896, ο γιατρός W. Pringle Morgan δημοσίευσε στο British Medical Journal την πρώτη περιγραφή της μαθησιακής διαταραχής που αργότερα θα ονομαζόταν Αναπτυξιακή Δυσλεξία. Το άρθρο περιέγραφε ένα έξυπνο αγόρι, 14 ετών που ήταν πολύ ικανό και ισάξιο με τους συνομήλικους του, αλλά δυσκολευόταν να μάθει να διαβάζει. Έκτοτε οι νευροεπιστήμες και η εκπαίδευση ασχολούνται εντατικά με το παράδοξο αυτό φαινόμενο, «την Δυσλεξία και τις δυσανάλογες δυσκολίες ανάγνωσης που αντιμετωπίζουν ορισμένοι πολύ έξυπνοι άνθρωποι».
Η Δυσλεξία είναι μία συχνή μαθησιακή δυσκολία
Η ειδική διαταραχή της ανάγνωσης, ή αλλιώς δυσλεξία αφορά το 80-90% όλων των ατόμων με μαθησιακές δυσκολίες και είναι η πιο κοινή από όλες τις νευρογλωσσικές διαταραχές καθώς επηρεάζει το 20% του πληθυσμού παγκοσμίως.
Ο όρος μαθησιακές δυσκολίες είναι γενικός και εκτός της δυσλεξίας περιλαμβάνει διάφορες δυσκολίες που αφορούν την μάθηση, κάποιες από αυτές πολύ συγκεκριμένες και ειδικές. Τα σημάδια των μαθησιακών δυσκολιών μπορούν να εντοπιστούν έγκαιρα ακόμα κι από προνηπιακή-νηπιακή ηλικία. Οι γνωστικές δυσκολίες ενός παιδιού δεν προδικάζουν πάντα μετέπειτα δυσκολίες. Τα απλά προβλήματα μάθησης είναι παροδικά και αυτό είναι ένα βασικό κριτήριο που τα διαχωρίζει από τις ειδικές διαταραχές.
Τι είναι Δυσλεξία;
H Διαταραχή της Ανάγνωσης, ή αλλιώς δυσλεξία είναι μία ειδική μαθησιακή δυσκολία. Ο όρος περιγράφει την δυσκολία που πηγάζει από προβλήματα εκφραστικού και αντιληπτικού λόγου. Η ανάγνωση είναι μία πολύπλοκη διαδικασία για τον εγκέφαλό μας. Απαιτεί να συνδεθούν τα γράμματα με τους ήχους, και οι ήχοι αυτοί να μπουν στη σωστή σειρά ώστε να συνδυαστούν λέξεις, προτάσεις και παράγραφοι που θα μπορούμε να διαβάσουμε και να κατανοήσουμε.
Το άτομο που εμφανίζει δυσλεξία έχει δυσκολίες να αναγνωρίσει συλλαβές, λέξεις, προτάσεις ή παραγράφους.
Η ακρίβεια και η κατανόηση της ανάγνωσης ενός παιδιού που εμφανίζει δυσλεξία είναι σημαντικά μικρότερη της αναμενόμενης για την ηλικία. Αντίθετα ο δείκτης νοημοσύνης του μετρούμενος βρίσκεται στον μέσο όρο ή είναι ανώτερος του μέσου.
Το παιδί με δυσλεξία δυσκολεύεται να αντιστοιχίσει τα γράμματα που βλέπει στη σελίδα με τους ήχους και τα γράμματα.
Τα παιδιά και οι ενήλικες που εμφανίζουν δυσλεξία δυσκολεύονται να διαβάσουν, να γράψουν σωστά τις λέξεις και να μάθουν μια δεύτερη γλώσσα. Αλλά αυτές οι δυσκολίες δεν έχουν καμία σχέση με τη συνολική τους νοημοσύνη. Ενώ τα άτομα με δυσλεξία είναι αργοί αναγνώστες, ταυτόχρονα είναι άτομα φυσιολογικής νοημοσύνης και συχνά είναι πολύ ευφυείς και δημιουργικοί στοχαστές.
Τα σημάδια της δυσλεξίας μπορεί να εμφανιστούν ήδη από την προσχολική ηλικία.
Σημάδια δυσλεξίας στα Προσχολικά Χρόνια
- Δυσκολία στην εκμάθηση απλών παιδικών στίχων όπως πχ: χαρωπά τα δυό μου χέρια τα χτυπώ.
- Δυσκολία στην εκμάθηση (και στην απομνημόνευση) των ονομάτων και των γραμμάτων του αλφάβητου.
- Φαίνεται να μην μπορεί να αναγνωρίσει τα γράμματα στο όνομά του/της
- Προφέρει λάθος γνωστές λέξεις.
- Παιδική ομιλία που επιμένει.
- Δεν αναγνωρίζει την ομοιοκαταληξία όπως αγελάδα, λιακάδα κ.α.
- Οικογενειακό ιστορικό δυσκολιών στην ανάγνωση και/ή στην ορθογραφία (η δυσλεξία εμφανίζεται συχνά στην ίδια οικογένεια).
Δυσκολίες στο Νηπιαγωγείο & Α’ Δημοτικού
- Λάθη ανάγνωσης που δεν έχουν καμία σύνδεση με τους ήχους των γραμμάτων στη σελίδα—πχ διαβάζει «κουτάβι» αντί για τη λέξη «σκύλος»
- Δεν καταλαβαίνει ότι οι λέξεις μπορούν να χωριστούν σε μικρότερα μέρη σκληρόκαρδος σκληρός -καρδιά)
- Παραπονιέται για το πόσο δύσκολη είναι η ανάγνωση.
- Ιστορικό αναγνωστικών προβλημάτων σε γονείς ή αδέρφια
- Δεν μπορεί να διαβάσει ακόμη και απλές λέξεις όπως γάτα.
- Δεν συσχετίζει γράμματα με ήχους, όπως το γράμμα β με τον ήχο «β-βιβλίο».
Δυνατά Σημεία
- Δημιουργική περιέργεια
- Μεγάλη Φαντασία
- Καλή λογική και αντίληψη
- Εύκολα κατανοεί και ασπάζεται νέες ιδέες
- Εξαιρετική ωριμότητα
- Μεγαλύτερο λεξιλόγιο από αυτό που είναι τυπικό για το ηλικία του
- Λύνει γρίφους και παζλ με ενδιαφέρον
- Είναι καλός στις κατασκευές
- Πολύ καλή κατανόηση των ιστοριών που μπορεί να διαβάσει ή του διηγούνται οι άλλοι
Πρακτικές οδηγίες για την αντιμετώπιση των μαθησιακών δυσκολιών.
- Ομαδική δουλειά και συνεργασία ανάμεσα σε γονείς, εκπαιδευτικούς και άλλους ειδικούς.
- Τροποποίηση του εκπαιδευτικού περιβάλλοντος και του τρόπου διδασκαλίας.
- Επανεκτίμηση της προόδου του παιδιού και αλλαγή πλάνων όταν τα προηγούμενα δεν αποδίδουν.
Μερικές πρακτικές ασκήσεις
- Βρίσκουμε λέξεις που αρχίζουν από το κάθε γράμμα, λέξεις που το περιέχουν.
- Μετρούμε και κατονομάζουμε τους ήχους τις συλλαβές κάθε λέξης και κάθε πρότασης.
- Συνθέτουμε και αποσυνθέτουμε λέξεις.
- Καλλιεργούμε την έκφραση και σκέψη, διαβάζοντας δυνατά βιβλία με το παιδί, συζητώντας ιδέες, καταστάσεις.
- Χρησιμοποιούμε εναλλακτικές μορφές γραφής όπως ο υπολογιστής, εναλλακτικές μορφές μάθησης.
- Υποστηρίζουμε θετικά τον αγώνα του παιδιού, ενισχύουμε τα δυνατά σημεία του, δεν απογοητευόμαστε.
- Εξηγούμε στο παιδί, χωρίς δραματοποιήσεις, τη δυσκολία που αντιμετωπίζει.
- Εντάσσουμε το παιδί σε κοινωνικές ομάδες, αθλητικούς συλλόγους.
- Ενημερωνόμαστε σχετικά με τα νομικά δικαιώματα του παιδιού.
*Θα βρείτε τη συνέχεια του άρθρου στο επόμενο τεύχος μας
