Ο ιερός ναός Κοιμήσεως της Θεοτόκου στον Τρίλοφο, σύμφωνα με επίσημα ευρήματα, κατασκευάστηκε τουλάχιστον πριν από 400 χρόνια, ωστόσο θεωρείται ότι η ηλικία του είναι πολύ μεγαλύτερη. Μάλιστα, είναι σημαντικός ο ρόλος του ναού κατά τη διάρκεια της Τουρκοκρατίας, όπως επίσης και του παρεκκλησιού της Αγίας Κυριακής, το οποίο λέγεται ότι χρησιμοποιούσαν οι οπλαρχηγοί για να διαφεύγουν από τους Τούρκους, που τους καταδίωκαν. Επιπλέον, ιδιαίτερο ρόλο διαδραμάτιζαν την ταραχώδη εκείνη περίοδο ακόμη και τα πανηγύρια των ναών, καθώς έδιναν τη δυνατότητα να συγκεντρωθεί κόσμος από διάφορες περιοχές και να ληφθούν αποφάσεις για τον αγώνα.
Οι καταστροφές από τους Τούρκους & τους Γερμανούς
«Ο ναός της Κοιμήσεως της Θεοτόκου δυστυχώς καταστράφηκε πρώτη φορά το 1821. Τότε κατά τη διάρκεια της εξέγερσης στην ευρύτερη περιοχή οι περισσότεροι κάτοικοι έφυγαν προς Χαλκιδική και από εκεί πολλοί συνέχισαν προς Σκιάθο και Σκόπελο. Όσοι έμειναν στο χωριό ζήτησαν καταφύγιο στο ναό της Κοιμήσεως, αλλά δυστυχώς οι Τούρκοι πυρπόλησαν την εκκλησία και τους έκαψαν ζωντανούς. Στη συνέχεια το χωριό ερήμωσε για αρκετά χρόνια», αναφέρει ο πατέρας Αναστάσιος.
Παράλληλα, εξηγεί πως ο συγκεκριμένος ναός καταστράφηκε δεύτερη φορά και κατά τη Γερμανική κατοχή. «Οι Γερμανοί είχαν το διοικητήριο τους στο χωριό και ακριβώς στην είσοδο της Κοιμήσεως είχαν τα μαγειρεία τους. Μια μέρα από τα καζάνια τους άρπαξε φωτιά ο χώρος και η εκκλησία καταστράφηκε και πάλι. Αυτό έγινε το 1943. Και τις δύο φορές, ωστόσο, ο ναός ξαναφτιάχτηκε από τους ίδιους τους κατοίκους. Μάλιστα, μπορεί κανείς να παρατηρήσει ότι ο ναός αυτός επειδή καταστράφηκε και ξαναφτιάχτηκε, άλλοτε γινόταν μεγαλύτερος και άλλοτε μικρότερος σε εμβαδό», τονίζει ο πατέρας Αναστάσιος.
Ο Άγιος Αθανάσιος και τα 5 παρεκκλήσια!
Ο ίδιος μας αναφέρει πως επειδή ο ναός της Κοιμήσεως δεν επαρκούσε για τους κατοίκους της περιοχής το 1833 ξεκίνησε και η κατασκευή ενός μεγαλύτερου ναού, του Αγίου Αθανασίου (στον οποίο την περίοδο αυτή πραγματοποιούνται εργασίες αναστήλωσης). Μάλιστα, λέγεται ότι ακόμη και οι Τούρκοι πήγαιναν να προσκυνήσουν στον Άγιο Αθανάσιο γιατί ήταν γνωστός για τα θαύματα του, ενώ ακόμη και σήμερα στο χωριό υπάρχουν διηγήσεις για τα πασουμάκια του αγίου και την ποιμαντορική του ράβδο που ακούγονται στο εσωτερικό του ναού.
Ωστόσο, ξεχωριστή σημασία για τους κατοίκους έχουν και τα πέντε παρεκκλήσια, της Αγ. Κυριακής, του Αγ. Παντελεήμονα, της Αγ. Παρασκευής, του Προφήτη Ηλία και των Αγ. Ιωακείμ και Άννας, τα οποία μάλιστα είναι χτισμένα σε σημεία που όλα μαζί σχηματίζουν ένα σταυρό. «Όλα έχουν μεγάλη ιστορία και ειδικά για το παρεκκλήσι της Αγίας Κυριακής λέγεται ότι το χρησιμοποιούσαν οι οπλαρχηγοί, οι οποίοι έμπαιναν από την είσοδο και έβγαιναν από την πίσω μεριά για να ξεφύγουν από τους Τούρκους που τους κυνηγούσαν», επισημαίνει ο πατέρας Αναστάσιος.
Το πέρασμα για το Άγιο Όρος
Επιπλέον, όπως αναφέρει ο πατέρας Αναστάσιος, μία ιδιαιτερότητα του Τριλόφου είναι ότι βρισκόταν ακριβώς πάνω στο πέρασμα για όσους Κύπριους ήθελαν τα παλαιότερα χρόνια να επισκεφθούν το Άγιο Όρος. «Ξεκινούσαν από Κύπρο, πήγαιναν Κρήτη και μετά Πειραιά, από εκεί Θεσσαλονίκη και τελικά στο Άγιο Όρος μέσω Τριλόφου. Έτσι έφτασε στο ναό της Κοιμήσεως και η εικόνα της Παναγίας του Κύκκου», προσθέτει ο ιερέας.
Αξίζει να αναφερθεί ότι στον Τρίλοφο σήμερα οι λειτουργίες «μοιράζονται» ανάμεσα στις δύο εκκλησίες, ενώ λειτουργίες γίνονται ακόμη και στα παρεκκλήσια. «Παλαιότερα στις μεγάλες γιορτές πήγαιναν στον Άγιο Αθανάσιο που είναι μεγαλύτερη εκκλησία, ενώ τις καθημερινές εκκλησιάζονταν στο ναό της Κοιμήσεως. Το ίδιο κάνουμε και τώρα. Για παράδειγμα το Πάσχα ξεκινάμε τις ακολουθίες στο ναό της Κοιμήσεως, ενώ από τη Μ. Πέμπτη και μετά πηγαίνουμε στον Άγιο Αθανάσιο», τονίζει ο πατέρας Αναστάσιος.
