Η πηγή της Σουρωτής φέρεται να είναι γνωστή ακόμη από την εποχή του Μεγάλου Αλεξάνδρου, ο οποίος είχε ιδιαίτερη προτίμηση στο δροσερό υπόξινο νερό της. Λέγεται, μάλιστα, ότι την επισκεπτόταν συχνά μαζί με στρατηγούς και ευγενείς όταν πήγαινε για κυνήγι στο όρος Κάλαυρος. Την ύπαρξη της γνώριζαν και οι Οθωμανοί, την περίοδο της τουρκοκρατίας, αλλά, φαίνεται πως δεν τους άρεσε ιδιαίτερα το νερό της, καθώς ήταν υπόξινο και το απέφευγαν.
Ωστόσο, οι Γάλλοι στρατιώτες που έφτασαν στην Ελλάδα κατά τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο όχι μόνο ανακάλυψαν την πηγή, αλλά ενθουσιάστηκαν με το νερό της, το οποίο εμφιάλωναν και έστελναν στην πατρίδα τους. Κάπως έτσι ξεκινάει και η ιστορία της πηγής της Σουρωτής, με το υπέροχο μεταλλικό νερό, η οποία για δεκαετίες είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την τοπική κοινωνία, κάνοντας γνωστό το όνομα της περιοχής σχεδόν σε ολόκληρο τον κόσμο.
Η ανακάλυψη της πηγής από τους Γάλλους και τους Σέρβους στρατιώτες
Όπως τονίζεται στο βιβλίο του Κώστα Ξενιώτη «Ο Ανθεμούς και η Σουρωτή» ο Γαλλικός στρατός που είχε φτάσει στη Θεσσαλονίκη είχε μαζί του και προσωπικό με ειδικότητες όπως αρχαιολόγους, υδρογεωλόγους, λαογράφους κ.α., οι οποίοι είχαν την έδρα τους στο Καραμπουρνάκι. Ωστόσο, πολλοί από αυτούς όπως και στρατιώτες, όσο βρίσκονταν σε αναμονή, επισκέπτονταν διάφορα χωριά και αγόραζαν τρόφιμα ή άλλα προϊόντα, τα οποία ήθελαν να πάρουν μαζί τους στη Γαλλία. Σε αυτό το πλαίσιο αρκετοί ήταν οι Γάλλοι που έκαναν την εμφάνιση τους στη Σουρωτή, ενώ Γάλλοι αρχαιολόγοι έκαναν ανασκαφές στην περιοχή του Ανθεμούντα και αξιωματικοί – υδρογεωλόγοι έκαναν και αυτοί δικές τους έρευνες. Οι τελευταίοι, μάλιστα, βρήκαν την πηγή της Σουρωτής και ενθουσιάστηκαν με το μεταλλικό νερό σε τέτοιο βαθμό που αμέσως έστειλαν δείγματα στη Γαλλία.
Το 1916 στήνεται στο σημείο ένα υποτυπώδες εμφιαλωτήριο μεταλλικού νερού, το πρώτο στην Ελλάδα, με δύο απλές χειροκίνητες μηχανές. Το συγκεκριμένο μεταλλικό νερό προοριζόταν για ανώτερους αξιωματικούς, ενώ ξεκίνησαν αποστολές και στη Γαλλία. «Μικρές νταμιτζάνες που πλένονταν με ειδικές βούρτσες, ζεστό νερό και σαπουνάδα, γεμίζονταν στη συνέχεια με το οξυανθρακούχο νερό και σφραγίζονταν με σκληρούς φελλούς», αναφέρει στο βιβλίο του ο κ. Ξενιώτης. Ωστόσο, το 1917 οι Γάλλοι μετατοπίστηκαν προς τα βόρεια και στην περιοχή έφτασαν Σέρβικες δυνάμεις. Οι Σέρβοι συνέχισαν την εμφιάλωση από εκεί που σταμάτησαν οι Γάλλοι, ενώ έφτιαξαν και ένα διώροφο κτίριο όπου στεγάστηκε το εμφιαλωτήριο. Τον επόμενο χρόνοι οι Σέρβοι έφυγαν από τη Σουρωτή και η πηγή εγκαταλείπεται για άλλη μια φορά.
Η εμπορική εκμετάλλευση της πηγής από ιδιώτες & κοινότητα
Οι ντόπιοι στη Σουρωτή δεν έδειχναν ενδιαφέρον για την πηγή, ωστόσο το 1919 – όπως αναφέρεται στο βιβλίο «ο Ανθεμούς και η Σουρωτή» – ο Θωμάς Λώλας ανακαινίζει τις εγκαταστάσεις, φέρνει καινούρια μηχανήματα και ξεκινάει την εκμετάλλευση της πηγής. Το εμφιαλωμένο νερό μεταφερόταν με κάρα στη Θεσσαλονίκη για πώληση σε διάφορα καταστήματα. Το 1922 μετά από αρκετά σκαμπανεβάσματα η επιχείρηση πωλείται στον όμιλο «Άμβουλος και Σία» και αργότερα στους αδερφούς Βουδούρη, που και αυτοί με τη σειρά τους το εγκαταλείπουν.
Τελικά, το 1925 το Ελληνικό Δημόσιο προκηρύσσει διαγωνισμό, τον οποίο κερδίζει ο Γεώργιος Χωναίος και είναι αυτός που για πρώτη φορά τυπώνει ετικέτες για τα μπουκάλια με την επωνυμία «Μεταλλικό Νερό Σουρωτής». Μάλιστα, μετά από μεγάλη διαμάχη με το δημόσιο, τελικά το 1932 ο Χωναίος δημιουργεί το πρώτο αυτόματο εμφιαλωτήριο στην Ελλάδα. Αξίζει να τονιστεί ότι, το 1930 ο τότε πρωθυπουργός Ε. Βενιζέλος δήλωσε δημόσια: «Το νερό Σουρωτή είναι εφάμιλλο με τα ευρωπαϊκά, αν όχι ανώτερο από αυτά». Αρκετά χρόνια αργότερα, το 1941 το εμφιαλωτήριο επιτάχθηκε από τους Γερμανούς, το 1943 βομβαρδίστηκε από τους συμμάχους και αργότερα εγκαταλείπεται πάλι, ενώ σε κάποια φάση ξαναπερνάει στον επιχειρηματία Χωναίο.
Η σύγχρονη εποχή & η παγκόσμια αναγνώριση της Σουρωτής
Μετά από πολλά χρόνια ο πρόεδρος της κοινότητας Σουρωτής Γεώργιος Λώλας ξεκινά τις προσπάθειες για ίδρυση της «Κοινοτικής Επιχείρησης Εμφιάλωσης Μεταλλικού Νερού Σουρωτής». Κάτι, το οποίο επιτυγχάνεται το 1987 και οριστικοποιείται επίσημα το 1989, μια ημερομηνία σταθμό για την περιοχή της Σουρωτής, καθώς το δικαίωμα εκμετάλλευσης της πηγής περνάει πλέον στην κοινότητα. «Τα κέρδη από το ευλογημένο νερό έρχονται τώρα στο ίδιο το εργοστάσιο και στο χωριό», τονίζεται χαρακτηριστικά στο βιβλίο του Κώστα Ξενιώτη, ενώ αναφέρεται ότι ένα σημαντικό ποσοστό των κατοίκων εργάζεται στο εργοστάσιο και χρηματικά ποσά από τα κέρδη της μονάδας δίνονται για τη βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης στην κοινότητα.
Αξίζει να τονιστεί, ότι το 1961 η πηγή της Σουρωτής είχε συμπεριληφθεί στη λίστα με τις 16 επίσημες ιαματικές πηγές της Ελλάδας, ενώ το 1991 αναγνωρίστηκε ως οξυανθρακικό Φυσικό Μεταλλικό Νερό και στη συνέχεια εντάχθηκε στον κατάλογο των Φυσικών Μεταλλικών Νερών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ωστόσο, το 1998 η «Κοινοτική Επιχείρηση Εμφιάλωσης Μεταλλικού Νερού ΣΟΥΡΩΤΗ» μετατρέπεται πλέον σε Ανώνυμη Εταιρεία και συνεχίζει να αναπτύσσεται, ενώ το 2016 η ΣΟΥΡΩΤΗ ΑΕ εξαγοράστηκε από τον επιχειρηματία Ι. Σαββίδη.
