Την Τετάρτη 7 Οκτωβρίου, 25 πολιτικοί επιστήμονες από ευρωπαϊκές χώρες, μεταξύ των οποίων η Γερμανία, η Πολωνία, η Βουλγαρία, η Ισπανία και το Βέλγιο, επισκέφθηκαν τα Βασιλικά στο πλαίσιο ευρωπαϊκού προγράμματος Erasmus. Στην παρέα συμμετείχαν επίσης ιστορικοί, δάσκαλοι, δημοσιογράφοι και υπάλληλοι της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Προορισμός τους ήταν το Μνημείο της Μάχης και του Ολοκαυτώματος.
Την ξενάγηση ανέλαβε η πρόεδρος της Κοινότητας Βασιλικών, Όλγα Γιαννιού. Διηγήθηκε τα γεγονότα της περιόδου και μίλησε για τη θυσία του Καπετάν Χάψα και των κατοίκων. Όπως εξήγησε, η αντίσταση των Βασιλικών κέρδισε πολύτιμο χρόνο, ώστε οι αγωνιστές της Νότιας Ελλάδας να ανασυνταχθούν και να συνεχίσουν τον αγώνα.
«Η ιστορική μνήμη των Βασιλικών αποτελεί παρακαταθήκη για τις νεότερες γενιές και η διατήρησή της αποτελεί χρέος απέναντι στους ανθρώπους που θυσιάστηκαν», είπε η κ. Γιαννιού. Στους επισκέπτες μοίρασε και ειδικό βιβλίο με το ιστορικό της Μάχης και του Ολοκαυτώματος, για να μπορούν να διαβάσουν περισσότερα μετά την επίσκεψη.
Δίπλα στο μνημείο βρέθηκε και ο δημιουργός του, ο γλύπτης Γιώργος Τσιάρας. Εξήγησε στους ξένους καλεσμένους τι απεικονίζει το έργο και τι συμβολίζει κάθε στοιχείο του. Στην μπροστινή όψη υπάρχουν γυναικείες μορφές μαζί με τον νεκρό, μια σύνθεση που, όπως είπε, εκφράζει το βαθύ πένθος των γυναικών για όσους έχασαν. Στην πίσω πλευρά απλώνονται τρεις πάπυροι που αφηγούνται τη Μάχη των Βασιλικών, το Ολοκαύτωμα και την καταστροφή της Ιεράς Μονής Αγίας Αναστασίας. Οι γλάροι που πλαισιώνουν τη σύνθεση συμβολίζουν την ελευθερία.
Ο κ. Τσιάρας έκλεισε με μια σκέψη για το νόημα της μνήμης: «Το μνημείο πρέπει να το θυμάσαι, γιατί αν θυμάσαι, θυμάσαι την ιστορία. Η ιστορία είναι ποτάμι και αν έχεις ιστορία και τη θυμάσαι, έχεις ζωή».
Οι επισκέπτες έδειξαν έντονο ενδιαφέρον, έκαναν πολλές ερωτήσεις και συμμετείχαν στη συζήτηση που ακολούθησε. Η γνωριμία με το μνημείο και με την ιστορία του τούς βοήθησε να συνδέσουν όσα συνέβησαν στα Βασιλικά με τις ευρύτερες εξελίξεις της εποχής και με την πορεία του απελευθερωτικού αγώνα. Η επίσκεψη στα Βασιλικά αποτέλεσε ευκαιρία ανταλλαγής γνώσεων και εμπειριών, και έφερε την ιστορική κληρονομιά του χωριού μπροστά σε ευρωπαϊκό κοινό. Η τοπική ιστορία, όπως φάνηκε, είναι μέρος της κοινής ευρωπαϊκής μνήμης και αξίζει να περνά από γενιά σε γενιά.
