Η Αγία Παρασκευή έχει να περηφανεύεται για τα μοναδικά ανασκαφικά ευρήματα που εντοπίστηκαν στην περιοχή και τα οποία αποδεικνύουν ότι ο χώρος κατοικούνταν από την αρχαιότητα. Πρόκειται για τη γνωστή «τούμπα Αγγελάκη», έναν από τους οικισμούς που έκαναν αισθητή την παρουσία τους στην κοιλάδα του Ανθεμούντα, ενώ εκτιμάται πως συνέδραμε ακόμη και στην ίδρυση της Θεσσαλονίκης.
Οι αρχαιολόγοι έχουν εντοπίσει εκπληκτικά στοιχεία, τα οποία συμπεριλαμβάνονται στην έκδοση με τίτλο «Θέρμη η εν τω Θερμαίω κόλπω οικημένη». Πρόκειται για τα πρακτικά μιας επιστημονικής ημερίδας που πραγματοποιήθηκε από την Εφορεία Αρχαιοτήτων Περιφέρειας Θεσσαλονίκης σε συνεργασία με το δήμο της Θέρμης και περιέχει, μεταξύ άλλων και πληροφορίες για την ευρύτερη περιοχή της Αγίας Παρασκευής.
Ο οικισμός στην «Τούμπα Αγγελάκη»
Συγκεκριμένα, ανάμεσα στους οικισμούς που υπήρχαν στην αρχαιότητα στην περιοχή του Ανθεμούντα συμπεριλαμβάνεται και αυτός στην «Τούμπα Αγγελάκη» στην Αγία Παρασκευή. Όπως αναφέρεται, μάλιστα, στην έκδοση «Θέρμη η εν τω Θερμαίω κόλπω οικημένη» η ανασκαφική έρευνα έχει ήδη καταγράψει 400 ταφές στο νεκροταφείο του συγκεκριμένου οικισμού, οι οποίες χρονολογούνται το διάστημα 570 έως 500 π.Χ. Στους τάφους στην Αγία Παρασκευή – όπως και σε αυτούς στην τράπεζα της Θέρμης – εντοπίστηκαν χρυσά, αργυρά και χάλκινα κοσμήματα, τα οποία χρησιμοποιούνταν ως δείγματα πλούτου και κύρους, σε άλλες περιπτώσεις αποτελούσαν δώρα της οικογένειας ή φίλων, ενώ άλλα είχαν προστατευτικό σκοπό και χρησιμοποιήθηκαν ως φυλαχτά.
Συγκεκριμένα, σε τάφους της Αγίας Παρασκευής βρέθηκαν υπέροχα ψέλια (τύποι βραχιολιών) με άκρες σε σχήμα φιδιού. Επίσης, εντοπίστηκαν αργυρά και χρυσά ενώτια, δηλαδή σκουλαρίκια, περόνες, αλλά και περιδέραια, κάποια από τα οποία φαίνεται πως «είναι επηρεασμένα από την καλλιτεχνική παράδοση της νοτιότερης Ελλάδας που γίνεται γνωστή στην περιοχή μετά την ανάπτυξη του εμπορίου», όπως διευκρινίζεται στο «Θέρμη η εν τω Θερμαίω κόλπω οικημένη».
Αξίζει να σημειωθεί ότι τα συγκεκριμένα ευρήματα βοηθούν τους αρχαιολόγους να κατανοήσουν καλύτερα τόσο την τέχνη και τα ταφικά έθιμα της περιόδου εκείνης όσο και την ιδεολογία των κατοίκων της περιοχής.
Ο Μακεδονικός τάφος με τη μαρμάρινη πόρτα
Ένα ακόμη εύρημα εξαιρετικής σημασίας αποτελεί ο μακεδονικός τάφος, που χρονολογείται στα τέλη του 4ου αι. π.Χ. και εντοπίστηκε στη θέση «Μικρή Τούμπα» στην Αγία Παρασκευή. Πρόκειται για ένα μνημείο με εκπληκτική αρχιτεκτονική και με δύο θαλάμους, που καλυπτόταν από χωμάτινο τύμβο με διάμετρο 33 μ. και ύψος 6,50 μ., ενώ ο ίδιος ο τάφος έχει μήκος 6,50 μ., πλάτος 4 μ. και ύψος 4,80 μ. Όπως τονίζεται στην έκδοση «Θέρμη η εν τω Θερμαίω κόλπω οικημένη» το μνημείο ξεχωρίζει για τη δίφυλλη μαρμάρινη πόρτα του, η οποία έχει διακοσμητικά όπως ρόπτρο και λαβή από χαλκό και η οποία σήμερα εκτίθεται στο Αρχαιολογικό Μουσείο της Θεσσαλονίκης.
Επίσης, ιδιαίτερα σημαντικό εύρημα αποτελεί η αυλή του μνημείου, ενώ στο εσωτερικό του τάφου βρέθηκαν αρκετά αντικείμενα, ανάμεσα στα οποία, δύο πήλινα γυναικεία ειδώλια, ένα μελαμβαφές λυχνάρι, γύρω στις 60 πήλινες επιχρυσωμένες χάντρες περιδέραιου, τμήμα χρυσών στεφανιών, δύο χρυσές ταινίες με διακόσμηση κ.α.
