Φωτογραφίζοντας αθέατους ρόλους γυναικών
To νυχτέρι ή σόμπορο των γυναικών, οι παραδοσιακές φορεσιές, το κέντημα, έθιμα της βάφτισης, αναμνήσεις από πάρτι ακόμη και συνταγές καταγράφηκαν στο πλαίσιο του προγράμματος «Φωτογραφίζοντας αθέατους ρόλους γυναικών» των 14 κοινοτήτων της Θέρμης. Το πρόγραμμα, που βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη, στοχεύει στην καλλιτεχνική αποτύπωση ιστοριών, παραδόσεων, βιωμάτων, εθίμων, αλλά και στοιχείων της καθημερινής ζωής, της άυλης πολιτισμικής κληρονομιάς των γυναικών, όπως αυτή περνάει από στόμα σε στόμα και από τη μία γενιά στην επόμενη.
Το συγκεκριμένο πρόγραμμα υλοποιείται από την Αντιδημαρχία Παιδείας Θέρμης & το Συμβούλιο Νέων, ενώ στο τέλος θα δημιουργηθεί ένα μοναδικό φωτογραφικό λεύκωμα. Στις σελίδες του θα υπάρχουν καλλιτεχνικές φωτογραφίες και κείμενα για τους αθέατους ρόλους των γυναικών στις 14 κοινότητες του δήμου, σε μια προσπάθεια να καταγραφούν και να μεταφερθούν ακέραια στο πέρασμα του χρόνου.
Οι διαφορετικές κοινότητες
Η υπεύθυνη του προγράμματος και προϊσταμένη της Διεύθυνσης Παιδείας, Νεολαίας και Δια Βίου Μάθησης του δήμου Θέρμης, Χρύσα Κληματσούδα μιλώντας στην «Άποψη» μοιράστηκε χαρακτηριστικές ιστορίες των γυναικών από διάφορες περιοχές της Θέρμης, όπως της άκουσε η ίδια.
«Αυτό που κάνει τόσο ξεχωριστό το συγκεκριμένο εγχείρημα είναι ότι μέσα από τις συναντήσεις που κάνουμε ερχόμαστε σε επαφή με κοινότητες και γυναίκες που είναι τόσο διαφορετικές μεταξύ τους, κυρίως λόγω καταγωγής. Έχουμε, δηλαδή, κοινότητες ντόπιες και προσφυγικές, αλλά και κοινότητες με πολύ μεγάλο αριθμό ατόμων που επεκτάθηκαν χάρη στην εσωτερική μετανάστευση, τα τελευταία 20 με 25 χρόνια», εξηγεί η κ. Κληματσούδα και συνεχίζει: «Υπάρχουν σήμερα κοινότητες που τα τελευταία χρόνια έχουν αλλάξει ριζικά, καθώς δέχτηκαν πάρα πολύ κόσμο, κυρίως από τη Θεσσαλονίκη. Όλα αυτά συμβάλλουν στην εικόνα των διαφόρων κοινοτήτων».
Το σόμπορο και οι βαφτίσεις
Ένα από τα έθιμα που καταγράφηκε κατά τη διάρκεια των συναντήσεων κυρίως στα ντόπια χωριά, όπως τα Βασιλικά και ο Τρίλοφος αφορά τη βάφτιση, στην οποία δεν επιτρεπόταν να παρευρίσκεται η… μητέρα του μωρού. «Είναι κάτι που οι γυναίκες μοιράστηκαν μαζί μας με μεγάλο παράπονο. Όπως μας είπαν παλαιότερα η μητέρα καθόταν στο σπίτι και όταν τελείωνε το μυστήριο της βάφτισης έτρεχαν ορισμένα παιδιά και της έλεγαν το όνομα, που δόθηκε στο μωρό», αναφέρει η ίδια.
Επίσης, σε αρκετές κοινότητες, όπως τα Βασιλικά, η Καρδία, η Περιστερά, το Μονοπήγαδο και ο Άγιος Αντώνιος μία πολύ χαρακτηριστική παλιά συνήθεια ήταν το σόμπορο. «Παλαιότερα οι γυναίκες, όταν τελείωναν τις δουλειές του σπιτιού, μαζεύονταν σε σπίτια, στις αυλές ή στα πεζουλάκια για να συζητήσουν μεταξύ τους, να πουν τα νέα τους. Ήταν οι ώρες που οι άντρες βρίσκονταν στο καφενείο. Αυτό σε κάποια χωριά, όπως η Καρδία λεγόταν νυχτέρι και σε άλλα, π.χ. στα Βασιλικά, ήταν γνωστό ως σόμπορο», εξηγεί η ίδια.
Γυναίκες των Βασιλικών τόνισαν, επίσης, ότι αρκετά παλαιότερα δεν ήταν «σωστό» οι ίδιες να συμμετέχουν στις βόλτες και επίσης δεν μπορούσαν να πάνε με τους άντρες στα μαγαζιά της κεντρικής πλατείας κάτι που τις ενοχλούσε και θέλησαν να το μοιραστούν με τα μέλη του προγράμματος.
Βέβαια, δεν έλειψαν και οι πιο αστείες ιστορίες, αφού όπως ανέφεραν γυναίκες από την ίδια κοινότητα, τις προηγούμενες δεκαετίες ορισμένες από αυτές μασκαρεύονταν κατά τη διάρκεια του καρναβαλιού και πήγαιναν στα μέρη που διασκέδαζαν οι άντρες του χωριού, χωρίς να τις αντιληφθούν.
Πάρτι, δίσκοι & καλοκαιρινά μπάνια
Στη Νέα Ραιδεστό οι γυναίκες που παραβρέθηκαν στη συνάντηση με τους υπεύθυνους του προγράμματος μοιράστηκαν μαζί τους αναμνήσεις και ιστορίες από την περίοδο του ’70.
«Μας εξιστόρησαν πως μετακινούνταν με τα τρακτέρ, γιατί τα αυτοκίνητα τότε ήταν λίγα, ενώ ακούσαμε όμορφες ιστορίες για τα καλοκαιρινά μπάνια στις κοντινές παραλίες και συγκεκριμένα εκεί που βρίσκεται σήμερα το εμπορικό κέντρο Φλόριντα», επισημαίνει η κ. Κληματσούδα και συνεχίζει: «Παράλληλα, ακούσαμε μία πολύ όμορφη ιστορία για την πρώτη γυναίκα που οδήγησε αυτοκίνητο στη Νέα Ραιδεστό και πως αποτέλεσε παράδειγμα για πολλές ακόμη γυναίκες της περιοχής».
Ακόμη, οι γυναίκες από το Νέο Ρύσιο μοιράστηκαν όμορφες αναμνήσεις από τα παλιά πάρτι με τους δίσκους βινυλίου και τη ζωή στην περιοχή. Φυσικά, σε όλες σχεδόν τις κοινότητες καταγράφηκαν παραδοσιακές συνταγές όπως αυτή του τραχανά, ενώ άνοιξαν τα μπαούλα για να φωτογραφηθούν οι παλιές φορεσιές της κάθε περιοχής. Άλλες γυναίκες μοιράστηκαν παραδοσιακά τραγούδια ή έδειξαν την τέχνη του κεντήματος και η κάθε μία από αυτές προσέφερε με το δικό της τρόπο κάτι μοναδικό στο τελικό αποτέλεσμα.
Αφορμή για ίδρυση νέων συλλόγων
Μάλιστα, σε ορισμένες περιοχές οι γυναίκες προχώρησαν ακόμη περισσότερο και βρήκαν την αφορμή για να δημιουργήσουν νέους συλλόγους. Έτσι στο Πλαγιάρι αποφασίστηκε να δημιουργηθεί Σύλλογος Γυναικών, ενώ στο Λειβάδι αναμένεται να ξεκινήσει τη λειτουργία της μια νέα ΚοινΣΕπ (Κοινωνική Συνεταιριστική Επιχείρηση) από γυναίκες που θέλουν να προωθήσουν τα τοπικά προϊόντα, αλλά και διάφορες άλλες δράσεις.
Στις συναντήσεις που πραγματοποιήθηκαν στις περισσότερες κοινότητες του δήμου Θέρμης (υπολείπονται άλλες τρεις) συμμετείχαν γυναίκες κάθε ηλικίας, που ήθελαν να αφηγηθούν μία ιστορία ή ένα βίωμα σχετικά με τον τόπο τους και την ιστορία του. «Υπήρχαν στιγμές χαρούμενες, αλλά και στιγμές με έντονη συγκίνηση γιατί οι γυναίκες αυτές μας άνοιξαν την καρδιά τους και μοιράστηκαν τις δικές τους ιστορίες», τονίζει η κ . Κληματσούδα.
