*Τα στοιχεία & το φωτογραφικό υλικό παραχώρησε ο Σμήναρχος Χαρίτων Χαρούσης
Το στρατιωτικό αεροδρόμιο Σέδες, που σήμερα φιλοξενεί την 350 Πτέρυγα Κατευθυνόμενων Βλημάτων, είναι ένα από τα ιστορικά αεροδρόμια της χώρας και έχει συνδέσει το όνομα του με την εξέλιξη της ελληνικής Πολεμικής Αεροπορίας.
Η ιστορία της αεροπορίας στην περιοχή ξεκινά τον Οκτώβριο του 1910 όταν, δίπλα από το καφενείο του Φλόκα στην οδό Σέδες, λίγο έξω από τη σημερινή Θέρμη, πραγματοποιήθηκε μια σύντομη επίδειξη με αεροπλάνο αυστροουγγρικής προέλευσης. Ωστόσο, τα θεμέλια της ελληνικής αεροπορίας βάζει το 1912 – 1913 ο πρώτος Έλληνας αεροπόρος Ανθυπολοχαγός Εμμανουήλ Αργυρόπουλος με ιδιόκτητο αεροπλάνο τύπου Nieuport, ενώ λίγα χρόνια αργότερα αρχίζουν να δημιουργούνται τα πρώτα αεροδρόμια στην ευρύτερη περιοχή.
Το Σέδες & η Ελληνική Αεροπορία
Την περίοδο από το 1915 και μετά στη Θεσσαλονίκη δραστηριοποιούνταν οι Γάλλοι, οι οποίοι κατασκεύασαν συνολικά οκτώ αεροδρόμια και πεδία προσγείωσης, κυριότερα από τα οποία θεωρούνταν ένα στη θέση Μικρή Μίκρα (παραλία Καλαμαριάς), ένα στη Μεγάλη Μίκρα (κοντά στη γέφυρα του Φοίνικα), ένα στο Λεμπέτ (περιοχή Πολίχνης – Ευκαρπίας) και ένα στο Σέδες.
Το 1917 γίνεται προσπάθεια οργάνωσης ενιαίας Ελληνικής Αεροπορίας, ενώ τότε στο Σέδες έδρευε υπό γαλλική διοίκηση το Διασυμμαχικό Κέντρο Εκπαίδευσης στην Ανατολή. Μάλιστα, το Σεπτέμβριο του 1917 παρουσιάστηκαν στο αεροδρόμιο Σέδες 30 αξιωματικοί και 93 υπαξιωματικοί και οπλίτες για εκπαίδευση σε διάφορες ειδικότητες (οδηγοί, παρατηρητές, μηχανικοί κ.α.). Μετά από 3μηνη εκπαίδευση έκαναν «πτήση SOLO» καλύπτοντας τη μεγάλη για την εποχή εκείνη διαδρομή Σέδες – Γοργόπη – Βερτικόπη – Σέδες. Όσοι εκτελούσαν με επιτυχία την αποστολή ονομάζονταν αεροπόροι (οδηγοί – παρατηρητές) και εντάσσονταν σε γαλλικές και ελληνικές Μοίρες.
Αξίζει να αναφερθεί ότι η πρώτη ελληνική Μοίρα ήταν η 532 Μοίρα Αναγνωρίσεως, η οποία επιχειρούσε στην περιοχή της Γοργόπης στον Αξιό ποταμό με αεροσκάφη Dorand AR.1 και Breguet-14. Ακολούθησε η 531 Μοίρα Διώξεως, η οποία επιχειρούσε στην ίδια περιοχή με αεροσκάφη Nieuport 24 BIS και Spad VII&VIII, ενώ στη Μακεδονία οργανώθηκαν οι 533 και 534 Μοίρες Αναγνωρίσεως. Μετά τη λήξη του Α’ παγκοσμίου πολέμου η 531 Μοίρα μετακινήθηκε στο Σέδες και απενεργοποιήθηκε, ενώ η 533 Μοίρα παρέλαβε Breguet-14 και η μετεκπαίδευση του προσωπικού πραγματοποιήθηκε στο Σέδες.
Εκπαιδευτική δραστηριότητα
Την περίοδο της Μικρασιατικής Εκστρατείας, το Σέδες είχε εκπαιδευτικό ρόλο. Μάλιστα, τότε καταγράφηκε και το πρώτο δυστύχημα στο Σέδες, όταν στις 27-2-1919 το αεροπλάνο του Υπολοχαγού Δ. Άννινου συνετρίβη κατά τη διάρκεια ελιγμών επίδειξης.
Αξίζει να τονιστεί ότι και μετά το 1924 η εκπαίδευση του ιπτάμενου προσωπικού συνεχίστηκε στο Σέδες σε νέα σχολή γνωστή ως «Στρατιωτική Σχολή Αεροπλοΐας» (ΣΣΑ), η οποία, μάλιστα, βασιζόταν στα γαλλικά πρότυπα. Η φοίτηση ήταν διετής και οι περισσότεροι μαθητές είχαν υψηλή για την εποχή μόρφωση. Στη συγκεκριμένη σχολή εκπαιδεύονταν, επίσης, υπαξιωματικοί του Ναυτικού και αξιωματικοί παρατηρητές του Στρατού.
Και πολιτικό αεροδρόμιο
Ωστόσο, αυτό που γνωρίζουν ελάχιστοι είναι πως το Σέδες χρησιμοποιήθηκε και ως πολιτικό αεροδρόμιο. Συγκεκριμένα, η εξυπηρέτηση γραμμών εσωτερικού άρχισε την δεκαετία του ’30 με την ίδρυση της Ελληνικής Εταιρείας Εναέριων Συγκοινωνιών (Ε.Ε.Ε.Σ.), η οποία και εγκαινίασε δρομολόγια που συνέδεαν τη Θεσσαλονίκη με την Αθήνα. Λίγα χρόνια αργότερα, οι πτήσεις αυτές επεκτάθηκαν καλύπτοντας και την πόλη της Δράμας. Μεταξύ των ετών 1933 και 1935 εκτελούνταν επιπλέον 6 έως 10 δρομολόγια ανά εβδομάδα με σκοπό την μεταφορά καπνών και άλλων προϊόντων προς την Ιταλία και τη Γερμανία.
Από το 1931 ως σήμερα
Το 1931 οργανώθηκε η Ελληνική Βασιλική Αεροπορία (ΕΒΑ) ως ανεξάρτητος κλάδος των ενόπλων δυνάμεων, ιδρύθηκε η 1η Διοίκηση Αεροπορίας με έδρα το Σέδες και ορίστηκε ότι η Πολεμική Αεροπορία θα αποτελείται από τρεις Σμηναρχίες, η μία εκ των οποίων βρισκόταν στο Σέδες. Μάλιστα, την περίοδο 1940 – 41 στο Σέδες παρέμεινε η 22η Μοίρα με κυριότερη αποστολή την προστασία της Θεσσαλονίκης, καθώς αποτελούσε έναν από τους βασικούς στόχους των Ιταλών. Αξίζει να αναφερθεί ότι η πρώτη επίθεση της Ιταλικής Αεροπορίας στη Θεσσαλονίκη έγινε στις 1-11-1940, ενώ στην επιδρομή συμμετείχαν τότε ακόμη και συγγενείς του Μουσολίνι και συγκεκριμένα ο γαμπρός του και οι γιοι του, Bruno και Vittorio.
Κατά τη διάρκεια της Κατοχής τα αεροδρόμια του Σέδες και της Μίκρας χρησιμοποιήθηκαν από γερμανικά αεροσκάφη, ενώ το 1943 βομβαρδίστηκαν αρκετές φορές από την RAF και την USAΑF. Μάλιστα, οι Γερμανοί δημιούργησαν υπόγειες σήραγγες, σιδηροδρομική γραμμή σύνδεσης Μίκρας-Σέδες, καταφύγια, στοές και κτίρια.
Είναι χαρακτηριστικό ότι με υλικά από το Δόγμα Τρούμαν, ο διάδρομος του Σέδες απέκτησε επιφάνεια από διάτρητες μεταλλικές πλάκες PSP (Pierced Steel Plates) και σήμερα αποτελεί τον τελευταίο επιχειρησιακό διάδρομο αυτής της μορφής στην Ευρώπη. Το 2003 εγκαταστάθηκε εκεί η 350 ΠΚΒ (Πτέρυγα Κατευθυνομένων Βλημάτων).
