Κάθε κοινότητα της Θέρμης, ντόπια ή προσφυγική, «κρύβει» στα αρχεία της εκπληκτικές ιστορίες μιας άλλης εποχής μέσα από τις οποίες, μπορούμε να αντιληφθούμε πως ήταν η ζωή στην περιοχή, να μάθουμε για την έλευση των προσφύγων και να γνωρίσουμε τον τρόπο που λειτουργούσαν οι οικισμοί πριν από πολλές δεκαετίες. Εδώ με την πολύτιμη βοήθεια του προέδρου του Νέου Ρυσίου, Γιώργου Δημητριάδη θα θυμηθούμε πως γίνονταν οι «αγγαρείες» ή αλλιώς η υποχρεωτική εργασία σε διαφορετικές περιόδους και συγκεκριμένα το 1966, το 1962, αλλά και το ακόμη πιο μακρινό 1955.
Οι λίστες με τα ονόματα για… αγγαρεία!
Όπως εξηγεί ο κ. Δημητριάδης το Νέο Ρύσιο ξεκίνησε ως ένας προσφυγικός οικισμός, ενώ πρόσφατα γιόρτασαν και τα 100 χρόνια από την ίδρυση του. Ψάχνοντας, λοιπόν, στα αρχεία για να δημιουργήσουν ένα βιβλίο – αφιέρωμα για την ιστορία της περιοχής εντόπισαν, μεταξύ άλλων και έγγραφα για τις απαραίτητες «αγγαρείες», εργασίες δηλαδή που γίνονταν από τους ίδιους τους κατοίκους, καθώς δεν υπήρχε άλλη δυνατότητα.
«Το πιο παλιό έγγραφο που βρήκαμε χρονολογείται στις 5 Φεβρουαρίου του 1955 και είναι μία κατάσταση ατόμων που καλούνταν για προσωπική εργασία», επισημαίνει ο κ. Δημητριάδης. Στην κατάσταση αυτή υπάρχουν συνολικά 36 ονόματα, ενώ στο τέλος της υπάρχει ένα ακόμη ονοματεπώνυμο, κάποιου ατόμου που είχε αυτοκίνητο, πιθανότατα για να βοηθήσει στη μεταφορά ατόμων ή εργαλείων. Ένα δεύτερο έγγραφο από το Φεβρουάριο του 1966 φέρει σφραγίδα «Βασίλειον της Ελλάδος – Νομαρχία Θεσσαλονίκης» και περιέχει, επίσης, μία λίστα με ονόματα, ενώ τονίζεται ότι τα συγκεκριμένα άτομα πρέπει να παρουσιαστούν για προσωπική εργασία σε κοινωφελή έργα «με τα απαιτούμενα εργαλεία».
Μάλιστα, στο βιβλίο για τα 100 χρόνια του Νέου Ρυσίου υπάρχει η μαρτυρία του κατοίκου Χρήστου Θωμάρεϊ, ο οποίος θυμάται πως: «Τότε επειδή δεν υπήρχαν αρκετά χρήματα, η κοινότητα για να συντηρήσει τους δρόμους ή να κάνει κάποια απαραίτητα έργα διοργάνωνε κάποιες «αγγαρείες», όπως τις λέγανε. Δηλαδή μάζευε τους κατοίκους με τα κάρα και φέρνανε άμμο και πέτρες για να φτιάξουνε τους δρόμους».
Ι.Ν. Αγίου Κωνσταντίνου: Εργασίες από το παρελθόν
Όπως εξηγούν οι ίδιοι οι κάτοικοι πολλές εργασίες γίνονταν τότε με υποχρεωτική εργασία. Όπως αναφέρεται, μάλιστα, στη μαρτυρία κατοίκου της περιοχής (από το βιβλίο για τα 100 χρόνια του Νέου Ρυσίου) οι αγγαρείες συνήθως διαρκούσαν δέκα μέρες το χρόνο και αφορούσαν όλους τους κατοίκους που είχαν την ικανότητα να εργαστούν. «Πηγαίναμε αγγαρεία. Δέκα μέρες περίπου τον χρόνο, δούλευες εθελοντικά για το χωριό. Σήμερα αυτά τα πράματα δεν υπάρχουν. Το δασύλλιο μας έγινε με την αγγαρεία» – Μαρτυρία Κωσταντίνου Πενόπουλου.
Στο αρχείο του Νέου Ρυσίου υπάρχουν, επίσης, φωτογραφίες από το 1962 όταν οι κάτοικοι με τις γνωστές «αγγαρείες» πραγματοποίησαν σημαντικές εργασίες συντήρησης στον ιερό ναό των αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης, ο οποίος βρίσκεται στην περιοχή από την τουρκοκρατία. Μάλιστα, οι εργασίες περιλάμβαναν τη μείωση του ύψους του εξωτερικού περιτειχίσματος, την κατεδάφιση του γυναικωνίτη, την εκταφή και τη μεταφορά των οστών των ενταφιασμένων εκεί, καθώς δημιουργήθηκαν νέα Κοιμητήρια, αλλά και μια σειρά από αρκετές ακόμη εργασίες στον περιβάλλοντα χώρο. Αξίζει να τονιστεί ότι ο συγκεκριμένος ναός βρισκόταν στο τσιφλίκι ενός μουσουλμάνου γαιοκτήμονα, ο οποίος είχε προχωρήσει στο χτίσιμο του για τους Χριστιανούς εργάτες που δούλευαν στα χωράφια του.
Επίσης, χαρακτηριστικές είναι ακόμη δύο μαρτυρίες από την ίδια έκδοση, που επίσης αναφέρονται στην προσωπική εργασία. Πρόκειται για τη μαρτυρία της Ουρανίας Πετροκόκκινου που επισημαίνει: «Έβγαζε το χωριό κατά διαστήματα αγγαρεία, δηλαδή να φέρνουνε ο κόσμος πέτρες και άμμο για να ρίξουνε στις λάκες», ενώ ανάλογη είναι και η μαρτυρία της Μαρίκας Λασκαρίδου (Λαϊνά), η οποία εξηγεί «Εκτός από τις άλλες δουλειές, καθάριζαν τα μνήματα, καθάριζαν και τον Άγιο Κωνσταντίνο».
